Jafnaðarstefna í efnahags- og atvinnumálum

Framsýn og ábyrg efnahagsstefna er ein af undirstöðum jafnaðarstefnunnar

Jafnaðarstefna í efnahags- og atvinnumálum

Samfylkingin lítur á verðmætasköpun samfélagsins sem samvinnuverkefni launafólks, atvinnurekenda og hins opinbera. Við viljum að afrakstur vinnu, framleiðslu og sjálfbærrar auðlindanýtingar dreifist með sanngjörnum hætti um samfélagið svo enginn líði skort og allir njóti jafnra lífstækifæra.

Það gerum við

●  með því að setja efnahagslegri starfsemi umgjörð og leikreglur sem tryggja að markaðir

virki í þágu fjöldans en ekki fárra,

●  með réttlátu skatt- og tilfærslukerfi sem jafnar lífskjör, spornar gegn því að auður safnist

á fárra hendur og tryggir afkomuöryggi allra,

●  með öflugri almannaþjónustu, velferðarkerfi og samfélagsstofnunum sem allir hafa

aðgang að og stuðla að menntun, heilbrigði, öryggi, vellíðan og velferð í víðum skilningi.

Fjármálakerfi sem þjónar almenningi

Samfylkingin hefur skýra sýn á framtíð fjármálakerfisins og vill að hið opinbera vaki yfir þróun þess. Meginhlutverk fjármálakerfisins er að miðla fjármagni þangað sem það nýtist best með því að sjá fólki og fyrirtækjum fyrir lánsfé. Aukin skilvirkni í kerfinu skilar sér í betri ávöxtun sparifjár og hagstæðari lánakjörum. Fjármálafyrirtæki eru hins vegar engin venjuleg fyrirtæki og almenningur ber að miklu leyti áhættuna af rekstri þeirra stærstu, óháð því hvort þau eru í eigu ríkis eða einkaaðila.

Til að fjármálakerfið þjóni hagsmunum almennings sem best verður það að sæta ströngum reglum og traustu eftirliti af hálfu hins opinbera. Þetta hafa Íslendingar lært. Virk samkeppni á fjármálamarkaði er lykilatriði til að draga úr kostnaði við kerfið en mikilvægast er þó að stór fjármálafyrirtæki og bankar séu reknir með langtímasjónarmið að leiðarljósi. Þess vegna skiptir eignarhald þeirra höfuðmáli.

Samfylkingin vill tryggja fjölbreytt og dreift eignarhald í bankakerfinu og stuðla að aukinni samkeppni til hagsbóta fyrir almenning. Áreiðanlegasta leiðin til þess væri að fá inn á markaðinn trausta erlenda aðila með reynslu af bankarekstri. Slíkt má telja útilokað á meðan íslenska krónan er gjaldmiðill okkar en með upptöku evru gætu Íslendingar þegar í stað notið góðs af evrópskum fjármálamarkaði.

Samfylkingin vill ýta undir fjölbreytni og samkeppni milli banka á Íslandi en til þess þarf að huga að heildarskipulagi fjármálakerfisins og gera breytingar. Þrír stórir bankar sem allir eru kerfislega mikilvægir takmarka samkeppni og stuðla að fákeppni óháð eignarhaldi þeirra. Áður en ráðist er í sölu á hlut ríkisins í bönkunum, að hluta eða í heild, þarf að svara þeirri spurningu hvernig bankakerfið geti tryggt góða og trausta þjónustu við fólk og fyrirtæki. Þar þurfa leiðarstefin að vera fjölbreytni, samkeppni, öflugt eftirlit, neytendavernd og örugg ódýr innlend greiðslumiðlun.

Frá bankahruni hefur ekki farið fram nauðsynleg almenn umræða um hvernig best er fyrir almenning að bankakerfið þróist hér á landi. Skapa þarf traustan grundvöll fyrir stefnumörkun með umræðu í samfélaginu. Það að ríkið haldi á svo stórum hluta bankakerfisins sem raun ber vitni skapar ákveðin tækifæri til breytinga á bankakerfinu.

Samhliða örri tækniþróun og nauðsyn grænna fjárfestinga eru augljósar áskoranir til staðar í fjármálaumhverfinu. Vega þarf og meta kosti samfélagsbanka og leitast við að laða að æskilega eigendur fjármálafyrirtækja með þekkingu á bankarekstri. Mikilvægt er að breytt kerfi verði til þess að áhætta í fjárfestingarbankastarfsemi verði áhyggjuefni eigenda fjárfestingarbanka en ekki ríkisins eða almennings. Þar liggur mikilvægur lærdómur af bankahruninu.

Greiðslumiðlun á Íslandi er alltof dýr og er kostnaður við hana tvöfalt hærra hlutfall af landsframleiðslu (um 1,6 prósent) en í öllum hinum norrænu ríkjunum. Samfylkingin vill ráða bót á þessu, draga úr milliliðakostnaði með nýtingu sameiginlegrar greiðslulausnar og skilgreina greiðslumiðlun sem hluta af almannaþjónustu af hálfu ríkisins án þess að fyrir hana þurfi að greiða.