Logi: Hér ráða einfaldlega för, sterk öfl, sem hafa hag af því að viðhalda ríkjandi ástandi.

Ræða Loga Einarssonar formanns Samfylkingarinnar í umræðum um stefnuræðu forsætisráðherra á Alþingi þann 14. september 2022.  

Herra forseti, góðir landsmenn.

Fyrir síðustu kosningar tókst ríkisstjórnarflokkunum að höfða til öryggisþarfar fólks eftir covid og þreytu á stjórnmálum yfirleitt, og útkoman er sama gamla stjórnin - sem engum finnst beinlínis standa sig illa - en engum finnst heldur koma miklu í verk; aðeins halda í horfinu. Á meðan hrannast verkefnin upp.

Það er nefnilega ekkert alltaf bara best að kjósa óbreytt ástand. Meira að segja sjálfur hæstvirtur forsætisráðherra virtist gera sér grein fyrir þessu þegar hún talaði yfir sínu fólki á flokksráðsfundi Vg nýlega -um allt það sem Vg myndi langa til að gera - ef Vg væri í valdastöðu: Til dæmis að hætta sérsköttun á ofsaríku fólki, sem greiðir minna en við hin til samfélagsins.

Og varaformaður Vg sagði við sama tækifæri að flokkurinn vildi helst vera í annarri ríkisstjórn - en þyrfti að vera í þessari - til að passa upp á að hlutir gerist ekki.

Hvaða hlutir máttu ekki gerast, nefndi ráðherrann ekki - en varla átti hann við bætt kjör aldraðra, öryrkja og launafólks – eða framlög til heilbrigðiskerfisins.

Því miður er það svo, að í skjóli meintrar varðstöðu VG, kyngir flokkurinn lækkun veiðigjalda, ömurlegri útlendingastefnu, lélegu velferðarkerfi, ómarkvissri byggðastefnu, vafasömum embættisveitingum og metnaðarleysi í loftslagsmálum.

Hvað sem líður ræðuhöldum á flokksstjórnarfundum þá er varðstaðan í reynd um hagsmuni hinna ríku. Það sjáum við í fjárlagafrumvarpinu.

Enn einu sinni blasir við efnahagsvandi sem verður til í því jafnvægisleysi sem einkennt hefur íslenskt samfélag svo lengi sem elstu menn muna.

Almenningur stendur frammi fyrir því að verð á nauðsynjum rýkur upp,  vextir hækka og fólk horfir á kaupmáttinn rýrna um leið og því er sagt að það megi ekki sækja leiðréttingu í kjarasamningum. Og ungt fólk sem er að hefja búskap stendur frammi fyrir húsnæðisverði sem er ókleifur múr.

Sem sagt, gamla sagan: Of mikil sóun á sumum stöðum, of mikill skortur á öðrum stöðum. Það er vitlaust gefið. Er þetta jafnvægisleysi eitthvað í genunum á okkur Íslendingum? Nei. Eitthvað náttúrulögmál? Ó nei, á þessu er mun einfaldari skýring:

Hér ráða einfaldlega för, sterk öfl, sem hafa hag af því að viðhalda ríkjandi ástandi. Stórfyrirtækin og ríkasta eina prósentið - sem gera sjálf upp í evrum - en telja okkur hinum trú um að íslenska krónan sé þjóðargersemi. Ríkisstjórnin er mynduð kringum varðstöðu um þessa hagsmuni.

Því miður hefur jafnaðarstefnan ekki verið höfð að leiðarljósi við landstjórnina í nokkur kjörtímabil, með þeim afleiðingum, að tekjuhlið ríkissjóðs er sífellt meira borin uppi af sköttum á almennt launafólk á meðan ríkasta eina prósentinu er hlíft. Og þess vegna er minna úr að spila til að reka þau stóru kerfi sem þjóðin vill að séu rekin af sameiginlegum sjóðum: menntakerfið og heilbrigðiskerfið, sem hefur verið fjársvelt um árabil.

Herra forseti, nú siglum við inn í erfiðan vetur fyrir mörg og aðstæður leyfa ekki að ríkisstjórnarsamstarf gangi út á það eitt að hlutir gerist ekki.

Við þurfum undireins snöggar og afgerandi aðgerðir til að vernda almenning fyrir verðbólgunni: Ná breiðari sátt um réttláta skiptingu á byrðunum.

Við þurfum undireins að takast á við stórkostlegan fjármögnunar og mönnunarvanda heilbrigðiskerfisins.

Og í dag þegar færa má rök fyrir því að fólk sé annars flokks þegnar fyrir það eitt að velja að búa fjarri höfuðborgarsvæðinu, er svarið ekki að auka eldsneytisskatta, sem munu hækka vöruverð í dreifðari byggðum.

Heldur þarf stórátak í tækni og nýsköpun sem styrkir atvinnulífið um allt land. Þær greinar þola þó illa sveiflur krónunnar og því felast mikilvægir hagsmunir í fullri þátttöku í Evrópusambandinu með stöðugri gjaldmiðli: Þar fara hagsmunir almennings og atvinnulífs saman.

 Við þurfum ríkisstjórn sem tekur almannahagsmuni fram yfir sérhagsmuni og óttast ekki alþjóða samvinnu í síbreytilegum heimi.

Kæru landsmenn, þótt efnahagslífið krefjist allrar okkar athygli – þá er Það mín bjargfasta trú - að ábyrgir stjórnmálaflokkar megi ekki hunsa margvíslegar ákoranir sem mannkynið stendur andspænis í mannréttindamálum.

Hvort heldur þegar kemur að fátækt, misskiptingu, stöðu hinsegin fólks eða annarra í viðkvæmri stöðu. Svo ekki sé minnst á milljónir fólks á flótta undan hörmulegum aðstæðum. Allt eru þetta sameiginleg verkefni ríkja heims – allra stjórnmálaflokka - allra manna. Flokkar sem grundvalla ekki stefnu sína á mennsku og samhjálp hafa engin svör í þeim aðstæðum sem mannkynið stendur frammi fyrir. Ég mun því beita mér áfram fyrir því að þar liggi meginþráður Samfylkingarinnar - þótt það verði vissulega úr öðrum stól en áður.