Í stjórnarsáttmála ríkisstjórnar Vinstri grænna, Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks stóð að íslenska heilbrigðiskerfið ætti að standast samanburð við það sem best gerist í heiminum og að allir landsmenn eigi að fá notið góðrar þjónustu óháð efnahag og búsetu. Því var lofað að geðheilbrigðisþjónusta á heilsugæslum og sjúkrahúsum um allt land yrði efld og bráða- og barna og ungingageðdeildum Landspítala tryggt fjármagn til að standa undir rekstri þeirra auk verulegrar uppbyggingar hjúkrunarheimila enda skerði skortur á hjúkrunarrýmum lífsgæði eldra fólks. Loks var því lofað að styrkja ætti rekstrargrundvöll hjúkrunarheimila.  

Afrekaskráin 
 Nú þegar fyrir liggur að núverandi stjórnarflokkar vilja halda samstarfinu áfram er ekki úr vegi að skoða afrekaskrána svo kjósendur geti metið hvort þessum flokkum sé best falið þetta mikilvæga verkefni. 

Allt kjörtímabilið hefur einkennst af neyðarkalli frá starfsfólki heilbrigðiskerfisins og sjúklingum sem telja sig ekki fá þá þjónustu sem þeir þurfa á að halda. Þar er ekki við starfsfólk að sakast, sem hleypur eins og mögulegt er allar sínar vaktir – né heldur Covid faraldur sem birtist okkur á miðju kjörtímabili þegar vandinn var orðinn okkur ljós. 

Nei, hér liggur ábyrgðin hjá stjórnvöldum. Biðlistastefna ríkisstjórnarinnar er ljótur blettur á íslensku samfélagi. Það er ómannúðlegt að láta börn og fullorðna bíða mánuðum og árum saman eftir nauðsynlegri þjónustu. Þetta er ekki bara grimmdarlegt gagnvart þeim sjúklingum sem eiga í hlut heldur er þetta einnig efnahagslega skaðlegt. Fjöldi einstaklinga verður vanvirkur, þarf á stuðningi að halda vegna ófullnægjandi heilbrigðisþjónustu, og getur ekki notið sín eða lagt fram skerf sinn til samfélagsins. Biðlistar eftir nauðsynlegri geðþjónustu fyrir börn og ungmenni á barna- og unglingageðdeild, biðlistar eftir talmeinaþjónustu fyrir sama aldurshóp, biðlistar eftir legnámi, liðskiptaaðgerðum eða geðþjónustu fullorðinna og áralangir biðlistar eftir hjúkrunarrýmum einkenna stefnu ríkisstjórnarinnar í heilbrigðismálum. Þetta er biðlista-ríkisstjórn og stefna hennar er bæði samfélagslega og efnahagslega skaðleg.  

„Mælirinn hjá öllum er fullur,“ sagði Steinunn Þórðardóttir öldrunarlæknir við fjölmiðla rétt áður en læknar afhentu fulltrúum heilbrigðisráðherra undirskriftarlista nærri eitt þúsund lækna úr öllum kimum heilbrigðiskerfisins. 

Læknarnir vísa allri ábyrgð á stöðu heilbrigðismála á stjórnvöld og krefjast þess að stjórnmálamenn og embættismenn axli þá ábyrgð sem þeim ber. Þeir mótmæla sinnuleysi stjórnvalda í garð heilbrigðiskerfisins og sviknum loforðum um aðgerðir og úrbætur sem þau segja geta leitt til alvarlega atvika. Þeir vísa ábyrgð á slíkum atvikum alfarið til stjórnvalda sem skapað hafa þetta ástand. 

Samstaða meðal lækna hefur sjaldan eða aldrei verið meiri. Við þurfum að átta okkur á því að þegar sérhæfðar starfsgreinar stíga fram og benda á vandann þá eru þær um leið að auka áhættuna á því að fá ekki vinnu hjá stærsta og mögulega eina vinnustað landsins á þeirra sviði. Það þarf því mikið til svo sérhæfðar starfsstéttir stígi upp, okkur öllum til varnar. Þá samstöðu og það hugrekki ber að þakka og  við varnaðarorðum þúsund lækna verður að bregðast.

Við samfélaginu blasa risastór verkefni á þessu sviði: öldrunarmál, geðheilbrigðismál, vandi Landspítala, öryggismál heilbrigðisstarfsfólks, heilsugæslan sem þar sem hlaðist hafa upp verkefni án nægs fjármagns til að sinna þeim, og fyrrnefndir biðlistar. 

Sérfræðilæknar hafa verið án samninga í þrjú ár sem gerir það að verkum að þeir koma síður heim til starfa eftir sérfræðinám enda óljóst með starfsmöguleika og kjör. 

Á annað hundrað manns bíða á Landspítala háskólasjúkrahúsi, eftir viðeigandi hjúkrunarþjónustu utan spítalans. Sjúklingar bíða þar í spítalarými sem er á margan hátt óhentugt fyrir þennan hóp fólks, eldra fólk sem getur ekki lengur búið heima en þarf ekki á þriðja stigs heilbrigðisþjónustu að halda. Þá eru þau rými allt að fimmfalt dýrari á sólarhring en rýmin á hjúkrunarheimilum sem allir, nema ríkisstjórnin, sjá að er glórulaus meðferð á opinberu fjármagni. Með þessu eru stjórnvöld að sóa nærri fimm milljörðum á ári sem vel gætu nýst í betri þjónustu fyrir þennan sama hóp og fleiri til. 

Hraðari uppbygging öldrunarþjónustu þarf einfaldlega að vera í samræmi við þörf en ekki heimatilbúnar áætlanir stjórnvalda. Þessi vonda skipulagning helst svo í hendur við undirmönnun víða í heilbrigðiskerfinu vegna erfiðra starfsaðstæðna og óheyrilegs álags,  og þannig magnast vandinn enn vegna misskilinna sparnaðarráðstafana ríkisstjórnarinnar.

Landspítalinn er þjóðarsjúkrahúsið okkar en þegar á bjátar þá er bráðamóttakan á Landspítalanum eins og sýningargluggi fyrir stöðuna í kerfinu í heild. Þegar vandi bráðamóttöku er orðinn þrálátur þá er það augljóst að heilbrigðiskerfið allt er í vanda. Til að Landspítalinn og Sjúkrahúsið á Akureyri, sem veita 3. stigs heilbrigðisþjónustu, geti sinnt sínum verkefnum með fullnægjandi hætti þurfa aðrir þættir heilbrigðiskerfisins að virka, þ.e. 1. og 2. stigs þjónusta. Heilsugæslan þarf að vera þannig að allir hafi þar greiðan aðgang óháð búsetu og að ekki myndist langir biðlistar eftir viðtölum við lækna eins og nú er víða. Þar skortir í senn fjármagn, starfsfólk og fleiri heilsugæslustöðvar fyrir sístækkandi svæði um landið, svo sem á Suðurnesjum. Öldrunarþjónustan þarf einnig að vera tiltæk óháð búsetu en við erum órafjarri því. Eingöngu þeir eldri íbúar landsins, sem komnir eru með færni og heilsumat, komast á biðlista fyrir hjúkrunarheimilin og þá eru ótaldir þeir sem búa við ófullnægjandi þjónustu heima fyrir en teljast þó ekki í það viðkvæmri stöðu að þeir komist á næsta stig biðlista. 

Það var vegna þessarar bágu stöðu í heilbrigðiskerfinu sem tekin var sú ákvörðun í velferðarnefnd Alþingis í byrjun árs 2020 að fara í heildarskoðun á kerfinu okkar. Við fengum til okkar stjórnendur Landspítala og bráðamóttöku,  stjórnendur sjúkrahúsa um allt land, rekstraraðila hjúkrunarheimila, og fulltrúa heilbrigðisstétta til að fara með okkur yfir það sem helst mætti laga og þá mátti heyra að samstaða væri um að forgangsraða þyrfti verkefnum, auka nýsköpun, tryggja fjármagn og mönnun á réttum stöðum og síðast en ekki síst fjármagna heilbrigðiskerfið með fullnægjandi hætti. Um það voru allir aðilar sammála. 

Vanfjármögnun heilbrigðiskerfisins viðvarandi 

Í skýrslu OECD frá árinu 2019 má sjá viðvarandi vanfjármögnun íslensks heilbrigðiskerfis borið saman við nágrannaþjóðir. Ísland ver rúmum 8% af vergri landsframleiðslu til heilbrigðismála og er það undir meðaltali OECD ríkja sem telja meðal annars mun fátækari ríki en Ísland. Á hinum Norðurlöndunum er sambærilegt hlutfall mun hærra eða 11% í Svíþjóð og 10% í Danmörku svo dæmi séu tekin. Fjármálaráðherra hefur sagt á kjörtímabilinu að það sé eitthvað að kerfi sem þarf sífellt fleiri fjármuni og forsætisráðherra sagði á dögunum að stóraukið fjármagn hefði verið sett til heilbrigðiskerfisins á kjörtímabilinu. Þess ber að geta að á kjörtímabilinu höfum við líkt og önnur ríki heims þurft að leggja til umtalsvert fjármagn vegna heimsfaraldurs en svo er einnig í tölum ráðherra kostnaður við byggingu nýs Landspítala og annarra bygginga. Við þurfum einfaldlega meira fjármagn til reksturs heilbrigðiskerfisins ef við ætlum að standa undir nafni sem velferðarríki. Hvort sem okkur líkar það betur eða verr þá er það dýrara á hvern landsmann að reka öfluga heilbrigðisþjónustu einmitt vegna fámennis, en ekki er heldur hægt að horfa fram hjá þeirri staðreynd að við erum yngri þjóð en Norðurlandaþjóðirnar og því ætti vel að vera hægt og er nauðsynlegt að gera reka heilbrigðiskerfið með fullnægjandi hætti. Það kostar að reka heilbrigðiskerfi og þegar þjóðin er spurð hvað skiptir hana mestu máli í okkar sameiginlega ríkisrekstri þá er svarið afdráttarlaust, gott opinbert heilbrigðiskerfi.  

Þegar þessi staða blasir við okkur er ekki úr vegi að spyrja hvort núverandi ríkisstjórn Vinstri grænna, Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks sé treystandi fyrir þessu fjöreggi þjóðarinnar. 

Svo virðist vera sem flokkarnir tveir sem helst fara með málin, þ.e. fjármála- og heilbrigðisráðuneyti undir forystu Sjálfstæðisflokks og Vg, séu svo ósamstíga í sinni stefnu að það endar í stefnuleysi. Heilbrigðisráðherra vill að því er virðist meiri miðstýringu í heilbrigðiskerfinu með fjölgun verkefna til drekkhlaðins Landspítala en til að það skili árangri gengur ekki að skrúfa súrefnið fyrir aðra þætti kerfisins því þá lognast sú starfsemi einfaldlega út af. Eins og fyrr hefur verið komið inn á þá hefur Landspítalinn ekkert val um að veita þjónustu sem ekki fæst annars staðar í kerfinu heldur þarf að taka endalaust við. Til að byggja megi upp kröftugt heilbrigðiskerfi, sama hvaða stefnu skal fylgja, þarf að byggja upp eina lausn áður en skrúfað er fyrir aðra eins og því miður hefur verið gert nokkrum sinnum á þessu kjörtímabili. Það eykur einfaldlega á vandann að skrúfa fyrir samninga við sérfræðilækna, talmeinafræðinga, sjúkraþjálfara og neita að horfast í augu við stórkostlegar vangreiðslur til hjúkrunarheimila sem hafa allt kjörtímabilið glímt við verulegan rekstrarvanda eins og opinberaðist í skýrslu Gylfanefndar svokallaðrar.  Fjármálaráðherra og varaformaður fjárlaganefndar, þingmaður Sjálfstæðisflokks, segir heilbrigðisráðherra í raun vera fjármálaráðherra þessa málaflokks. Sjálfstæðisflokkurinn skilar auðu en fjármálaráðherra Íslands segir kerfið stórkostlega gallað fyrst það taki sífellt við meiri fjármunum. Þessi skilaboð í lok kjörtímabils eru ekki til að vekja upp von hjá kjósendum um breytta stefnu ríkisstjórnarflokkanna þegar kemur að traustu og öflugu heilbrigðiskerfi. 

Við vitum hvað við höfum þar og sjáum afrakstur þessarar ríkisstjornar. Við þurfum hins vegar nýja hugsun, nýsköpun í þjónustu, nægt fjármagn til uppbyggingar og pólitískt hugrekki til að ráðast íraunverulega uppbygginguheilbrigðiskerfisins í þágu allra landsmanna. Stöðnun vegna ósamstöðu skilar okkur engu. 

Greinin birtist fyrst á Visir.is 1. júlí 2021

Helga Vala Helgadóttir er þingmaður Samfylkingarinnar og skipar 1. sætið í Reykjavíkurkjördæmi norður. 

Samfylkingin kynnti í dag, þegar nákvæmlega einn mánuður er til kosninga, kosningastefnu sína fyrir alþingiskosningarnar 25. september. Þar má finna þær megináherslur sem flokkurinn setur á oddinn við stjórnarmyndun og í störfum sínum á Alþingi næstu fjögur árin.

Kosningastefnan ber yfirheitið Betra líf - fyrir þig, þína fjölskyldu og komandi kynslóðir.

„Samfylkingin ætlar að leiða saman annars konar ríkisstjórn en þá sem nú situr. Ríkisstjórn sem setur fjölskyldur í forgang, er tilbúin að stórbæta kjör eldra fólks og öryrkja, byggja upp sterkara samfélag með nýrri atvinnustefnu, þar sem allir hafa aðgang að fyrsta flokks heilbrigðisþjónustu og ráðast í alvöru aðgerðir í loftslagsmálum,” - sagði Logi Einarsson, formaður flokksins þegar hann kynnti stefnuna.

Hægt að er að skoða stefnuna undir Stefnan okkar í valmynd. 

Kosningastefnan skiptist í fjóra hluta:

Hærri barnabætur og meira fyrir eldra fólk og öryrkja 

Samfylkingin leggur áherslu á taka upp alvöru norrænt barnabótakerfi og greiða fleiri fjölskyldum út hærri barnabætur í hverjum mánuði, þannig að barnafjölskyldur með meðaltekjur fái allt að 54.000kr í vasann mánaðarlega. Þá ætlar hún að hækka grunnlífeyri eldra fólks og öryrkja til samræmis við Lífskjarasamningana og hækka frítekjumörk - og ráðast í kerfisbreytingar á húsnæðismarkaði til að auka verulega framboð og lækka verð.

Samfylkingin ætlar sér stóra hluti í loftslagsmálum. „Við ætlum við að að hefja kraftmikla sókn gegn loftslagsbreytingum sem jafnast á við stærstu samfélagsverkefni 20. aldar: Raflýsingu og hitaveitu, lagningu síma og þjóðvega,” sagði Logi í ræðu sinni, „til þess þurfum við nýja nálgun og alvöru aðgerðir strax á öllum sviðum samfélagsins.”

Meðal þess sem Samfylkingin ætlar að gera er að lögfesta loftslagsmarkmið um a.m.k. 60% samdrátt í losun gróðurhúsalofttegunda fyrir árið 2030 og hefja undirbúning að Keflavíkurlínu, grænni tengingu milli Reykjavíkur og Keflavíkurflugvallar, og flýta Borgarlínu. Ásamt því ætlum við að byggja upp Landlínu, heildstætt almenningsvagnanet svo að það verði einfaldur og raunhæfur kostur fyrir fólk að ferðast um Ísland án einkabíls. Rafvæða bílaleiguflotann með skattalegum hvötum og markvissri uppbyggingu hleðsluinnviða. Stofna grænan fjárfestingarsjóð að norrænni fyrirmynd og ráðast í umbætur á landbúnaðarkerfinu án þess að draga úr stuðningi við bændur, með því að hætta að skilyrða styrki við framleiðslu á kjöti og mjólk en styðja frekar loftslagsvæn verkefni.

Þjóðarátak í geðheilbrigðismálum og ný atvinnustefna

Samfylkingin ætlar að auka fjármagn, bæta mönnun og aðgengi almennings að heilbrigðisþjónustu um allt land - og ráðast í þjóðarátak í geðheilbrigðismálum. Fyrsta skrefið væri að gera sálfræðiþjónustu fyrir börn og ungmenni mun aðgengilegri og gjaldfrjálsa. Samfylkingin ætlar auk þess að móta nýja og spennandi atvinnustefnu sem byggir meira á hugviti og grænum umskiptum og styðja betur við lítil fyrirtæki og einyrkja með upptöku sérstaks frítekjumarks fyrirtækja - sem eru nýmæli í íslenskum stjórnmálum.

Sókn gegn sérhagsmunum og jöfn tækifæri

Samfylkingin boðar sókn gegn sérhagsmunum, hærri veiðigjöld og endurskoðun á fiskveiðistjórnunarkerfinu með það að markmiði að hámarka arð þjóðarinnar af sjávarauðlindinni. Þá leggur flokkurinn áherslu á haldin verði þjóðaratkvæðagreiðsla um áframhald viðræðna við ESB, að stjórnarskrármálið verði klárað á grundvelli tillagna stjórnlagaráðs, að ný og mannúðlegri stefna í málefnum flóttafólks verði tekin upp og að samningur SÞ um réttindi fatlaðs fólks verði lögfestur, svo eitthvað sé nefnt. 

Borgarlandið, söfn, leikvellir og önnur útivistarsvæði bjóða upp á fjölmörg tækifæri fyrir fjölskyldur og vini til að njóta skapandi og uppbyggjandi samveru. Ég hvet borgarbúa til að líta sér nær og nýta þá innviði sem borgin hefur upp á að bjóða og þá sérstaklega barnafjölskyldur. 


Stærstu minningar barnæskunnar og uppbyggilegustu stundirnar eru oftar en ekki gæða samvera með okkar nánustu. Þær þurfa ekki að kosta mikla fyrirhöfn eða fjármuni.


Reykjavíkurborg er borg barnamenningar og hefur skartað Barnamenningarhátíð um nokkur misseri. Hátíðin var haldin í ár með óvenjulegum hætti en tókst frábærlega. Boðið var upp á fjölmarga viðburði í mörgum hverfum borgarinnar. Iðkun barnamenningar þarf ekki að einskorðast við hátíð, heldur er hægt að hvetja börn til þátttöku í menningu og listum, bæði til sköpunar og að njóta allt árið um hring.

Jöfn tækifæri og aðgengi að menningu og listum

Þátttaka í hvers kyns menningarstarfi er mikilvægur grunnur í menntun og þroska barna okkar. Þess vegna er það sérstök áhersla Samfylkingarinnar að öll börn og ungmenni hafa jöfn tækifæri og aðgengi að menningu og listum.
 
Söfn borgarinnar bjóða reglulega upp á tækifæri til skapandi samveru, má þar til dæmis nefna sýningu sem nú stendur yfir á Kjarvalsstöðum til 19. september og nefnist „Eilíf endurkoma - Kjarval og samtíminn“. Reglulega hefur verið boðið upp á leiðsögn fyrir börn og fjölskyldur og er næsta leiðsögn á dagskrá laugardaginn 11. september kl. 11. Alla daga er hægt að fá lánaðan bakpoka í móttökunni á Kjarvalsstöðum sem inniheldur ýmis spennandi verkefni sem leiðir fjölskylduna í skemmtilegt ferðalag í gegnum sýninguna.
 
Mig langar einnig til að nefna sýningarröðina „Hjólið“ sem Myndhöggvarafélagið í Reykjavík hefur sett upp í opinberu rými og stendur yfir til 5. september. Þar gefst borgarbúum tækifæri á að skoða fjölmörg og ólík listaverk með því að þræða sig eftir hjóla- og göngustígum borgarinnar sem er tilvalin samverustund fyrir fjölskylduna. Þannig er hægt að samtvinna útivist, hreyfingu, menningu og listir. Hægt er að sjá staðsetningu listaverkana á göngu- og hjólakortum á hjolid.is

Nýtum alla borgina til samveru og valdeflingar

Samvera er besta forvarnarráðið og styrkir tengsl, traust og vináttu fjölskyldna – barna og fullorðinna. Þar eru unglingarnir okkar ekki undanskildir. Við, fullorðna fólkið, höldum stundum að þau hafi mögulega ekki áhuga á slíkum samverustundum, sem er alls ekki alltaf rétt ályktað hjá okkur og því sérstaklega mikilvægt að við hvetjum þau og virkjum til þátttöku. Altaf er hægt að finna eitthvað áhugavert við að vera fyrir fólk á öllum aldri í borginni.

Þá getur verið mjög valdeflandi fyrir börn og lærdómsríkt að fela þeim það verkefni að skipuleggja óvissuferð fjölskyldunnar í borginni. Hægt væri að heimsækja annað borgarhverfi og finna alla afþreyingu þar til að njóta; svo sem leikvelli, söfn, útilistaverk, sundlaug, bókasafn eða annað sem hverfið býður upp á. Leyfum börnunum að ráða för, hvetjum þau til að vera frjó og skapandi, treystum þeim, tökum þeim áskorunum sem þau koma fram með og leyfum okkur svo að fylgja þeim.

Setjum nesti í bakpoka, tökum með okkur aukaföt, lítið teppi, hoppum í Strætó, hjólum, leikum okkur á öðrum skóla- eða leikskólalóðum. Verum ófeimin við að taka okkur pláss og setjast niður með föggur okkar, teppi og kaffibrúsann. Ákveðum að eiga útidag fjölskyldunnar, í Fjölskyldu- og húsdýargarðinum, Árbæjarsafni, Elliðaárdalnum, á Klambratúni, við tjörnina í Hólmaseli eða við Korpúlfsstaði svo eitthvað sé nefnt. Þá má einnig hjóla í miðborginni, heimsækja listasöfn, keppast í París á Laugaveginum og enda svo í sundi í Vesturbæjarlauginni.

Greinin birtist fyrst í Morgunblaðinu 19. ágúst 2021.

 Ellen Calmon er formaður Samfylkingarfélagsins í Reykjavík og borgarfulltrúi Samfylkingarinnar, einnig er hún fulltrúi í menningar-, íþrótta- og tómstundaráði.

Skapandi samvera, jöfn tækifæri í barnamenningarborginni Reykjavík

Mikið fór fyrir umræðu fyrri hluta árs um hvaða áhrif fjárframlög vegna COVID hefðu haft á hagvöxt. Að augljóst væri að nóg væri að gert því fall í landsframleiðslu hefði verið minna en áður var spáð. Þessi framsetning er þó grundvallar misskilningur á eðli krísunnar.

Aðgerðapakkar hingað til áttu ekki að snúast um örvun hagkerfisins. Þetta áttu að vera rústabjörgunarpakkar. Tilgangurinn var að milda erfiðleika fólks og fyrirtækja þar til bóluefnin væru farin að virka. Styrkja innviði til að takast á við faraldurinn. Skapa þannig forsendur fyrir hagvöxt síðar meir.

Einn stór mælikvarði á hversu vel rústabjörgunarpakkarnir skiluðu sér er staðan í heilbrigðiskerfinu í yfirstandandi bylgju. Þó margir hafi veðjað á endalok veirunnar í kjölfar bólusetningar sætir það furðu að ráðstafanir hafi ekki verið gerðar í tæka tíð til að efla þá hluta heilbrigðiskerfisins sem eru viðkvæmastir fyrir annarri bylgju.

Þetta kostar peninga. En þetta er fjárfesting sem dregur úr þörf á harðari aðgerðum í daglegu lífi fólks. Dregur úr líkunum á að fólki hólfi sig sjálfkrafa af, sem aftur dregur kraft úr atvinnulífinu.

Núverandi aðstæður eru vissulega óvenjulegar. En þetta ástand veitir engu að síður hraðsoðna innsýn inn í miklu stærri mynd hér á landi, sem er algjörlega óháð núverandi aðstæðum: Hversu stór kjölfesta velferðarkerfið raunverulega er fyrir atvinnulífið og verðmætasköpun.

Frá 1960 til 1990 jukust heildarútgjöld hins opinbera úr 27% af landsframleiðslu í um 40%. Síðan þá hefur hlutfallið verið rúmlega 40% ef frá eru talin áfallaárin eftir 2008 krísuna og nú í fyrra. Umrædd aukning frá 1960 má einna helst rekja til aukinna umsvifa í skólamálum og velferðarkerfinu.

Þetta eru umsvif sem við komum okkar saman um sem samfélag því við sáum verðmæti í því. Þessi kerfi okkar hafa gert stórum hópum einstaklinga kleift að fara út á vinnumarkaðinn í krafti aðgangs að umönnunarþjónustu utan heimilis og stuðnings í daglegu lífi. Já, þessi umsvif hafa skapað opinber störf. En þau hafa líka stóraukið þann starfskraft sem einkageiranum býðst. Þar liggja gífurleg verðmæti.

Tilkall einkageirans til verðmætasköpunarinnar er því stórkostleg einföldun á þeirri heimsmynd sem blasir við. Þegar talið berst að auknum umsvifum hins opinbera er sjaldan bent á þá staðreynd að við gerum umtalsvert meiri kröfur til samfélagsins í dag en við gerðum árið 1960. Við lifum lengur, menntum okkur meira og berum meiri virðingu fyrir þörfum hvers og eins einstaklings. Samt hefur okkur tekist að halda umsvifum hins opinbera meira og minna í takt við landsframleiðsluna frá 1990.

Talið berst stundum að bákninu og íþyngjandi viðveru hins opinbera hvað varðar hagvaxtargetu. En þessu má allt eins snúa á haus – hverjar væru þjóðartekjurnar hér á landi, gjaldeyrissköpunin, ef við hefðum ekki komið öllum þessum fjölbreyttu einstaklingum út á vinnumarkaðinn með meiri þekkingu en nokkru sinni fyrr með öflugu stuðningsneti?

Þótt fjárframlög til heilbrigðiskerfisins hafi aukist á síðustu árum er þar gríðarleg uppsöfnuð innviðaskuld eftir síðustu krísu. Sú skuld hefur gert kerfið dýrara í rekstri fyrir vikið og dregið úr möguleikum þess til að auka hina margumtöluðu framleiðni. Rétt eins og verksmiðja sem keyrir á fullum afköstum áður en fjárfest hefur verið í grunnþáttum nær aldrei ásættanlegum árangri sama hversu mikið starfsfólkið leggur á sig.

Greinin birtist fyrst á vísi.is 19. ágúst 2021. 

Viðkvæm staða í heilbrigðiskerfinu gerir það að verkum að erfiðara er að aflétta sóttvarnartakmörkunum en vonir stóðu til. Daglegt líf fjölskyldna og rekstur fyrirtækja líður fyrir ástandið. Ef velferðarþjónustan er löskuð reynist nefnilega erfitt að sækja fram – lífsgæði fólks rýrna.

Öll fimmtudagskvöld í ágúst mun Samfylkingin í Kraganum standa fyrir ólíkum viðburðum í húsnæði Samfylkingarinnar í Hafnarfirði við Strandgötu þar í bæ að teknu tilliti til samkomutakmarkanna.

Þetta er fjölskyldan mín. Hún samanstendur af tveimur mömmum, litlum strák og ketti. Við erum ekkert öðruvísi en aðrar fjölskyldur. Hafragrautur á morgnanna, gleymist að taka úr þvottavélinni endrum og eins, ömmur og afar sækja á leikskólann þegar mömmurnar eru á haus og það hanga blaut útiföt í forstofunni.

Ég var vön að fá sting í magann þegar ég las barnabækur með syni mínum og las um hinn dularfulla pabba sem ekki er til á okkar heimili. Að strákurinn minn myndi upplifa að við værum öðruvísi. En staðreyndin er sú að á sumum heimilum eru pabbi og mamma, á öðrum heimilum tveir pabbar, tvær mömmur, ein mamma, einn pabbi, tvær mömmur og einn pabbi; allskonar foreldrar og foreldrasett. Á sumum heimilum eru systkini, eldri, yngri, hálf-, stjúp-, fá eða mörg. Það er dýrmætt og mikilvægt að við fögnum þessu og fjöllum um þennan fjölbreytileika.

Fjölskyldur eru nefnilega ólíkari en bækur, myndir og sjónvarpsefni vilja vera láta, þar sem hin hefðbundna kjarnafjölskylda með mömmu, pabba og tveimur börnum ræður ríkjum. En íslenska kerfið notar kjarnafjölskylduna til eftirprentunar sem veldur fjölbreyttum fjölskyldum oft miklum vandræðum og býr til óréttlæti. Dæmi um þetta eru pappírar sem hinsegin foreldrar þurfa að skila eftir fæðingu barns til að sanna hverjir séu foreldrar þess eftir frjósemisaðstoð. Sís-gagnkynja pör sem glíma við ófrjósemisvanda þurfa þess hins vegar ekki, þó þau nýti sér sömu aðstoð hjá sama aðila. Annað dæmi er jafn aðgangur foreldra sem ekki búa saman að t.d. upplýsingum frá hinu opinbera er varða barnið og að stuðningi vegna fatlaðra og langveikra barna á heimili sem ekki telst lögheimili. Öll kerfi eru mannanna verk og þau eiga að vinna fyrir okkur.

Íslenskt samfélag er fjölbreytt og kerfið okkar þarf að taka mið af okkur sem það byggjum og fjarlægja hindranir sem fjölskyldur þurfa að klofa — ofan á allt hitt!

Greinin birtist fyrst á visi.is 3. ágúst 2021.

Inga Björk er hinsegin móðir og skipar 3. sæti Samfylkingarinnar – jafnaðarmannaflokks Íslands í Suðvesturkjördæmi.

Fátt er betra en íslensk sumar, ég tala nú ekki um þegar hitinn nær tveggja stafa tölu og sólin skín. Í íslenskri sumarsælu er kannski ekki mikil spurn eftir nýjustu fréttum af loftslagsbreytingum og hamfarahlýnuninni en samt verður ekki undan því vikist að kynna sér þær – og bregðast við.

Daglega berast fregnir af hitabylgjum, gróðureldum, þurrkum og bráðnun jökla. Í norðvesturhluta Bandaríkjanna og Kanada hafa hitametin verið slegin svo um munar og fólk deyr, vegna hitans. Bráðnun heimskautaíssins er hröð og úthöfin súrna vegna hlýnunar.

Greint var frá skelfilegum tímamótum í vikunni þegar var sagt frá rannsókn sem sýnir að Amazon-regnskógurinn losar nú meira af gróðurhúsalofttegundum en hann bindur. Skógurinn er ruddur og brenndur undir soja- og nautgriparækt og ekkert kemur í staðinn. Það er auðvelt að missa móðinn við þennan lestur og halda að ekkert geti stöðvað hlýnun jarðar. Sem betur fer er það ekki þannig, en tíminn er naumur. Og öll höfum við okkar skyldum að gegna. Vísindin sögðu fyrir um hlýnunina

Allt frá því að vísindanefnd Sameinuðu þjóðanna um loftslagsbreytingar af mannavöldum skilaði sinni fyrstu skýrslu fyrir aldarfjórðungi hafa spár hennar gengið eftir. Sviðsmyndirnar eru nokkrar og sýna margvíslegar afleiðingar hlýnunar á vistkerfi og búsvæði jarðar. Sú hætta er raunverulega fyrir hendi að hlýnunin í lofthjúpnum nái vendipunkti (e. tipping point). Þangað viljum við ekki fara því að sé vendipunkti náð er staðan orðin óviðráðanleg og hlýnun af mannavöldum fær ótrufluð að eyða náttúrufari, bræða jökla og útrýma dýrategundum.

Á loftslagsráðstefnu Sameinuðu þjóðanna árið 2015 náðu ríki heims samkomulagi sem kennt er við París um að halda hlýnun jarðar undir 2°C (miðað við stöðuna fyrir iðnbyltingu) og reyna að halda henni innan við 1,5°C. En síðan eru liðin nærri sex ár og skuldbindingar sem þessi sömu ríki hafa sjálfviljug axlað duga ekki til. Nú horfir heimsbyggðin til loftslagsráðstefnunnar í Glasgow í árslok í von um skýrari skuldbingingar svo að markmiðinu verði náð í tæka tíð.

Forgangsmál að draga úr losuninni. Bindingin er bónus

Hvert einasta ríki heims þarf að leggja sitt af mörkum í baráttunni gegn hamfarahlýnun, hálfkák og fögur orð duga ekki og aðgerðaleysi er ekki í boði. Við verðum að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda með öllum tiltækum ráðum og það er brýnt að horfast í augu við að raunverulegur samdráttur í losun gróðurhúsalofttegunda verður að vera í forgangi. Binding koldíoxíðs í landgræðslu og skógrækt skiptir vissulega máli en en eins og málum er komið er hún bara bónus.

Samfylkingin leggur til að dregið verði úr losun hér á landi um 60% eigi síðar en 2030 og að Ísland verði orðið kolefnisneikvætt árið 2040. Til að svo megi verða þurfa allar opinberar fjárfestingar hér á landi að hafa það að markmiði að draga úr losun. Uppbygging atvinnugreina verður að hafa það að aðalmarkmiði að draga úr losun. Skattaívilnanir og efnahagslegir hvatar verða að sjálfsögðu að hafa sama markmið og nýtast öllu launafólki, ekki bara þeim sem hafa efni á að kaupa sér niðurgreidda en rándýra rafmagnsbíla. Uppbygging borgarlínunnar er auðvitað forgangsmál. Til að skapa breiða samstöðu um nauðsynlegar aðgerðir þurfa stjórnvöld að eiga náið samstarf við verkalýðshreyfinguna og samtök atvinnurekenda.

Það var ánægjulegt að sjá tilmæli OECD um loftslagsaðgerðir í nýrri skýrslu um Ísland en þau eru í góðu samræmi við stefnu Samfylkingarinnar. Þar er lagt til að þróa samræmda umgjörð um loftslagsaðgerðir með skýrri forgangsröðun og aðgerðaáætlun og draga úr vægi tæknilegra ráðstafana; framkvæma kostnaðar- og ábatagreiningu fyrir loftslagsaðgerðir; leggja kolefnisskatta eða aðra loftlagsskatta á allar greinar út frá losun þ.á.m. jarðhita, sorphirðu og landbúnað. Og að lokum að auka fjárfestingu í lágkolefna samgönguinnviðum, orkuskiptum og stafrænum innviðum.

Frambjóðendur Samfylkingarinnar skoðuðu hið stórmerka CarbFix verkefni við Hellisheiðarvirkjun nýlega. Þar er fjárfesting í hugviti og mannauði að skila okkur ávinningi sem engan hefði órað fyrir: að binda koldíoxíð útblástur frá jarðvarmavirkjun í berglögum. Ekki furða að CarbFix verkefnið hafi vakið heimsathygli. Ég er þess fullviss að framfarir á sviði vísinda og nýsköpunar munu vinna með mannkyni í baráttunni við loftslagsbreytingar en þær gefa okkur ekki leyfi til að sitja með hendur í skauti og vona það besta. Brýnasta verkefni okkar næst ártuginn er að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda þannig að Ísland geti með sanni sagt þegar frá líður: Við gerðum okkar til að koma í veg fyrir hamfarahlýnun á 21. öldinni.

Greinin birtist fyrst í Kjarnanum 15. júlí 2021.

Þórunn Sveinbjarnardóttir er fyrrverandi umhverfisráðherra og oddviti Samfylkingarinnar í Suðvesturkjördæmi.

Nú þegar við höldum hátíðlega Hinsegin daga með fjölskrúðugri dagskrá, litasprengjum og gleði er vert að minnast þeirra sem ruddu brautina. Þetta var fólk sem hafði mátt sæta ofsóknum og lítillækkun samfélagsins alla sína tilveru. Það þurfti mikið hugrekki, áræðni og sannfæringarkraft fyrir mannréttindum hinsegin fólks til að stíga fram úr felum og neita að sætta sig við útskúfun og forsmánun. En þau höfðu baráttuþrek og sannfæringu um að við værum öll jöfn og samfélagið væri fyrir okkur öll.

Þetta er fólkið mitt. Þetta er mín kynslóð. Ég man svo langt aftur þegar Hörður Torfason kallaði saman á sellufund lítinn hóp manna sem læddust inn í litla íbúð í háhýsi í austurbænum í skammdegisdrunganum til að ræða stöðu sína og hugsanlega stofnun baráttuhóps. Margir í hópnum höfðu orðið illilega fyrir barðinu á fordómum og hatri. Orðið fyrir barsmíðum, mismunun á vinnumarkaði og sumir hreinlega misst bæði atvinnu og húsnæði fyrir það eitt að vera hinsegin.

Þetta var veturinn 1977-1978. Það var tekist á um hversu árennilegt það væri að storka opinberlega svo fordómafullu samfélagi með að bindast samtökum um mannréttindi hinsegin fólks. Harðasti kjarninn í þessum litla hópi stofnaði síðan Samtökin 78. Full sannfæringar um að ástin fer aldrei í manngreinarálit og ástin sigrar allt.

Síðan hef ég gegnum tíðina oft komið að starfi Samtakanna 78 á einn eða annan hátt, bæði í blíðu jafnt sem stríðu. Þessi lífsreynsla hefur mótað mig. Jafnréttisbarátta er hverjum og einum mikilvæg. Þá fyrst verður hún lífsnauðsynleg þegar hann verður sjálfur fyrir misrétti.

Það hefur fyllt mig endurnýjaðri orku og gleði að sjá hversu mikið hefur áunnist í þessari mannréttindabaráttu og ekki síst hversu margir hafa fundið lífshamingju sína vegna baráttu fólksins í Samtökunum 78.

Þetta er líka hreyfingin sem hefur skapað skemmtilegustu og litríkustu fjölskylduhátíð ársins. Hátíð sem hefur til skamms tíma sprengt hvert þátttökumetið eftir annað ár eftir ár.

Það hefur verið gæfa samtakanna að stöðugt hafa nýjar hendur komið og lagst á árarnar, þegar aðrar lúnari hafa þurft á hvíld að halda. En það er þó eðli baráttufólks að það dregur sig aldrei alveg í hlé. Því það veit að baráttunni er aldrei endanlega lokið. Mannréttindi eru aldrei sjálfsögð í augum alltof margra og við þurfum stöðugt að vera viðbúin nýjum hatursáróðri. Nýjum þvingunum. Vaktinni er aldrei lokið.

Því er vel við hæfi að yfirskrift Hinsegin daga í ár er „Hinsegin á öllum aldri“ til að vekja athygli á hversu mikil aldursbreidd og reynsla er á bak við þennan stóra hóp sem stoltur ber í dag uppi merki sýnileika, mannréttinda og ekki síst jafnréttis.

Brautryðjendurnir sem stofnuðu á sínum tíma Samtökin 78 eru flest orðin eftirlaunafólk í dag. Nú mæta þau enn nýjum áskorunum. Að máta sig við tilveruheim eldri borgarans eins og samfélagið hefur mótað hann. Á þeirra þá að bíða gömlu dansarnir með harmoniku og tilbreytingalítið, smáborgaralegt ævikvöld?

Ég held ekki. Þetta er fólkið sem kann að breyta hlutunum. Nú verður rokk og ról. Þetta er sko fólkið sem mun skora klisjurnar á hólm. Sjáið bara til.

Hinsegin eldri borgarar eru mættir á svæðið. Nú verður gaman að eldast!

Viðar Eggertsson er hinsegin eldri borgari og skipar 3. sæti á framboðslista Samfylkingarinnar í Reykjavíkurkjördæmi suður

Hinsegin eldri borgarar mættir á svæðið með stolti!

Formaður Samfylkingarinnar sendi eftirfarandi áskorun á alla stjórnmálaflokka 22. júlí 2021.

Í dag minnumst við þess að 10 ár eru liðin frá hinum hræðilegu atburðum í Útey og Osló, þar sem hryðjuverkamaður myrti 77 manns og særði 242, flest ungmenni, þau yngstu 14 ára gömul. Rótin að árásunum voru fordómar, rasismi og útlendingahatur, enda var þeim beint gegn þeim sem helst hafa haldið á lofti gildum alþjóðahyggju, mannúðar og umburðarlyndis.


Þrátt fyrir þetta höfum við síðasta áratuginn horft upp á mikla fjölgun árása á grundvallarréttindi minnihlutahópa víða um heim þar á meðal flóttamanna og hælisleitenda. Undirrótin er alls staðar sú sama; vaxandi fordómar, útlendingaandúð og einangrunarhyggja.

Sumir stjórnmálamenn á Vesturlöndum hafa kynt undir öfgasjónarmið og tekið þátt í að dreifa lygum og fordómafullum alhæfingum um minnihlutahópa til að afla sér vinsælda.

Ísland er því miður ekki undanskilið.

Við berum öll ábyrgð. Andvaraleysi getur leitt til þess að gengið verði á mannréttindi minnihlutahópa í samfélaginu og ýtt undir öfgar, hatur og mismunun.

Það er brýnt að formenn stjórnmálaflokka og annað forystufólk sendi skýr skilaboð um að málflutningur sem ýtir undir andúð í garð minnihlutahópa verði ekki liðinn í kosningabaráttunni framundan. Að kynda undir samfélagslegri sundrungu, fordómum og hatri getur haft ófyrirsjáanlegar afleiðingar. 

Á þessum tímamótum, þegar tíu ár eru liðin frá fjöldamorðunum í Noregi, sendi ég því eftirfarandi áskorun á formenn og forystufólk allra stjórnmálaflokka sem bjóða fram í Alþingiskosningunum 25. september.

Áskorun til stjórnmálaflokkanna 22. júlí 2021 

Hryðjuverkin í Noregi fyrir áratug voru sterk áminning um að fordómar, hatur og sundurlyndi geta haft ófyrirséðar afleiðingar í jafnvel friðsælustu samfélögum. Við sem gegnum forystu í stjórnmálum verðum öll að sýna ábyrgð.

Ég skora á formenn og forystufólk allra stjórnmálaflokka sem bjóða fram lista fyrir Alþingiskosningarnar 25. september að grípa til allra tiltækra aðgerða til að halda aftur af orðræðu og stefnumálum sem kynda undir mismunun og andúð gegn útlendingum og öðrum minnihlutahópum í samfélaginu. Við setjum tóninn. Það er ábyrgðarhlutur að beita pólitískum málflutningi hvort sem er í ræðu, riti eða á samfélagsmiðlum sem getur ýtt undir ógn og ofbeldi gagnvart minnihlutahópum – og þeim samtökum og einstaklingum sem halda á lofti fána umburðarlyndis, mannúðar og alþjóðahyggju á Íslandi.

 Logi Einarsson, formaður Samfylkingarinnar

Þessa dagana vinn ég hörðum höndum að því að gera upp íbúð fyrir fjölskylduna mína. Handtökin eru mörg og sum hver flókin en stórfjölskyldan tekur höndum saman, réttir fram hjálparhendur og vinnur verkið í sameiningu.

Þess á milli sit ég fundi í bæjarstjórn Seltjarnarness sem stendur einnig í ströngu þar sem rekstur sveitarfélagsins er ósjálfbær og halli A-sjóðs sem heldur utan um alla þjónustu við íbúa hefur safnað yfir milljarði í halla á síðastliðnum sex árum. Á þessum sömu sex árum hefur meirihluti bæjarstjórnar skorið niður þjónustu og hækkað gjaldskrár á barnafjölskyldur sem hefur leitt það af sér að ánægja íbúa hefur farið sífellt minnkandi samkvæmt þjónustukönnun Gallups. Seltjarnarnesbær var alltaf í efstu sætum þegar kom að mælingum á ánægju íbúa en er nú meðal þeirra neðstu.

Í bæjarstjórninni höfum við í svokölluðum minnihluta rétt reglulega fram hjálparhendur og lagt fram tillögur að bættri þjónustu við íbúa, hagræðingu í rekstri, mótmælt niðurskurði á þjónustu við bæjarbúa og lagt til lausnir til þess að ná fram jafnvægi í rekstri bæjarins. En meirihlutinn hefur ekki aðeins afþakkað þær hjálparhendur heldur hefur hann einnig sýnt að hann er einhentur í störfum sínum. Stjórnun og rekstur sveitarfélaga er þjónusta við íbúa og þegar tekjur duga ekki fyrir þeirri þjónustu sem íbúar kalla eftir er aðeins tvennt í stöðunni. Á aðra höndina að hækka gjöld en í hina að skera niður þjónustu. Báðar aðferðir hafa sína kosti og galla og því er mikilvægt að geta farið blandaða leið til þess að leysa flókin vandamál í sátt við íbúa.

Líkt og þjónustukönnun Gallup hefur sýnt þá mun aldrei nást sátt um meirihluta sem ætlar að vinna einn síns liðs með annarri hendi. Núverandi meirihluti hefur sýnt að hann hefur ekki getuna eða hugrekkið sem þarf til þess að ná jafnvægi á rekstur sveitarfélagsins í sátt við íbúa. Við þurfum því nýjan meirihluta á Seltjarnarnesi sem kann að vinna með báðum höndum og hefur færni til þess að vinna í samstarfi og sátt við íbúa, aðra flokka og starfsfólk bæjarins.

Greinin birtist fyrst á Kjarnanum þann 7. júlí 2021

Guðmundur Ari Sigurjónsson er bæjarfulltrúi Samfylkingarinnar á Seltjarnarnesi og skipar 4. sæti í Suðvestur kjördæmi

Leit um „��“

2910 niðurstöður fundust við leit að „��“

Póstlisti Samfylkingarinnar

Samfylkingin

Flokkurinn

Flýtileiðir

Um Samfylkinguna

Vertu í bandi:

Leit um „������������������������������������������������������������“

2910 niðurstöður fundust við leit að „������������������������������������������������������������“