„Mamma, eru loftgæðin á grænu?“galaði 9 ára sonur minn þegar hann var hugsa um hvort hann ætti að ganga eða hjóla í skólann, en hann hafði bæði séð gulu huluna sem legið hefur yfir höfuðborgarsvæðinu síðustu daga og fundið lyktina af henni úti. Síðustu daga hafa loftgæðin verið vond; ekki verið á grænu, heldur meira á gulu, appelsínugulu eða jafnvel rauðu.

En hvað er svona hættulegt við gulu huluna - svifryk, þessar smáu agnir sem þyrlast út í andrúmsloftið í kringum okkur? Hverjar eru afleiðingar lélegra loftgæða fyrir heilsu fólks, þá sérstaklega viðkvæma hópa eins og börn, eldra fólk og fólk með undirliggjandi sjúkdóma? Hvers vegna telur Alþjóðaheilbrigðisstofnunin að léleg loftgæði séu eina mestu ógn mannkyns?

Í loftinu sem við öndum að okkur er að finna efni, litlar síbreytilegar agnir, sem geta verið á föstu formieða vökva. Þessar agnir falla aftur niður úr andrúmsloftinu nálægt uppruna mengunarinnar og þær agnir þekkjum við undir heitinu svifryk. Svifryk má flokka í gróft og fínt, þar sem gróft svifryk miðast við 2,5-10 míkrómetra en fínt er undir 2,5 míkrómetra.

Til viðmiðunar er eitt korn af fínum fjörusandi 90 míkrómetrar, þannig að þessar agnir eru agnarsmáar. Svifrykið sem er undir 10 míkrómetrum kemst inn í öndunarfæri manna, læðist niður lungnaberkjur og þær allra smæstu setjast að í lungnablöðrunum og frásogast út í blóðrásina. Þannig er svifrykið ekki bara heilsuspillandi fyrir lungu, hjarta og æðar heldur ferðast agnirnar í gegnum blóðrásina, út um allan líkamann. Rannsóknir sýna að útsetning fyrir svifryki getur valdið bólgum í höfði, leitt til sjúkdóma eins og Alzheimer og elliglapa, efnin berast í gegnum fylgju til fósturs og geta haft áhrif á þroska barna og valdið öndunarfærasjúkdómum.

Börn eru sérlega viðkvæm fyrir svifryki og eru útsettari en fullorðnir, en 2-4 sinnum meira magn agna finnast í öndunarfærum barna miðað við fullorðna. Okkur ber rík skylda til að vernda heilsu barna, svifryksmengun getur hamlað þroska þeirra og haft ýmsar heilsufarslegar afleiðingar í för með sér. Vegna þessa telur Alþjóðaheilbrigðisstofnunin léleg loftgæði vera eina ógn mannkyns.

Í rannsókn Þrastar Þorsteinssonar, prófessors í umhverfis og auðlindafræði sem var unnin fyrir Vegagerðina árið 2021, og nefnist Áhrif hraða á mengun vegna umferðar, koma fram sláandi niðurstöður um hversu víðtæk og afgerandi hlutdeild nagladekk er í svifryki. Þar kemur fram að bíll á nagladekkjum yfir vetratímann eys um 2 kílóum af svifryki á ári hverju miðað við meðalakstur á meðan bíll sem ekur án nagladekkja eys um 300 grömmum af svifryki. Í þessum niðurstöðum er búið að taka tillit til annara þátta í mengun bílsins eins og dekkjaslits og bremsuryks. Einn bíll sem ekur um á nagladekkjum á veturna mengar á við sex bíla sem keyra um á annars konar vetrardekkjum.

Umhverfis- og skipulagssvið borgarinnar heldur utan um talningu nagladekkja og skv. þeim tölum er hlutfall bíla á nagladekkjum í ár 40%. Þegar hlutfall nagladekkja er reiknað upp með núverandi fjölda bíla á höfuðborgarsvæðinu má gera ráð fyrir að um 191 tonn af svifryki berist út í andrúmsloftið í ár frá bílum á nagladekkjum, með bílum án nagladekkja eru þetta samtals 235 tonn af svifryki. 235 tonn af svifryki svífa þannig um borgina í ár.

Talan kann að virðast ótrúleg, en einn stór vörubíll tekur um 40 tonna hlass. Því jafngildir magnið því að sex vörubílahlöss af svifryki verði til á höfuðborgarsvæðinu á ári hverju. Það er því til mikils að vinna að draga úr notkun nagladekkja í þéttbýli, finna leiðir til að draga úr og stýra umferð einmitt til að bæta gæði loftsins sem við öndum að okkur.

Á yfirstandandi kjörtímabil hefur íbúum á höfuðborgarsvæðinu fjölgað um tæplega 11 þúsund og á sama tíma heimsækja um 2,3 milljónir farþega landið árlega, langflest fara um Reykjanesbraut, en talið er að einn af hverjum þremur bílum þar sé bílaleigubíll. Umfjöllun um aukningu á umferð var í fréttum RÚV um síðustu helgi, en þar kom fram að umferðin hefði aukist um 5% á síðasta ári. Í ár heldur dagsumferðin áfram að aukast, mest í janúar sl. en þá var aukningin 7,2% eða um 11.800 ökutæki. Tæplega 12 þúsund fleiri bílar keyrðu um höfuðborgarsvæðið á dag í janúar í ár en á sama tíma í fyrra. Áætlanir gera ráð fyrir svipaðri fjölgun íbúa næstu fjögur árin en með hverjum 4.000 nýjum íbúum fylgja um 3.000 bílar. Þetta þýðir að á einu kjörtímabili bætast við 12.000 bílar á götur höfuðborgarsvæðisins. Við viljum draga úr umferð, minnka ferðatímann og bæta loftgæðin. Þar koma fjölbreyttir ferðamátar sterkir inn, eins og strætó og hjólreiðar.

Framtíðarsýn Samfylkingarinnar í Reykjavík er loksins að verða veruleika á næsta ári þegar framkvæmdir við fyrsta áfanga Borgarlínu eru ráðgerðar og sérakreinar nýja almenningssamgöngukerfisins fara að birtast í borgarrýminu. Jafnframt er líka vinna hafin við Öldu, brúar yfir Fossvog, sem er lykil tenging í fyrstu lotu Borgalínu og verður mesta samgöngubylting höfuðborgarbúa á þessari öld.

Það verða mikilvægir áfangasigrar en við getum gert enn betur til að bæta loftgæðin strax eins og að minnka notkun nagladekkja, draga úr umferð, lækka umferðarhraða á stofnbrautum og stýra umferð með hagrænum hvötum. Við viljum ekki skilja minni umhverfisgæði fyrir næstu kynslóðir, börnin okkar og barnabörn. Foreldrar vilja geta treyst því að börn og ungmenni geti leikið sér úti, hjólað og stundað skipulagt íþróttastarf utandyra án þess að heilbrigði og heilsu sé ógnað. Sonur minn og hans jafnaldrar eiga geta treyst á loftgæðin séu á grænu,

Við viljum borg fyrir fólk en ekki bíla - fleira fólk - færri bíla - hreinna loft!

Greinin birtist á visi.is 15. nóvember. 

Síðustu daga hafa loftgæðin verið vond; ekki verið á grænu, heldur meira á gulu, appelsínugulu eða jafnvel rauðu.

Málefnastarf Samfylkingarinnar í Kópavogi fyrir bæjarstjórnarkosningarnar 16. maí er í fullum gangi. Á næstu vikum verða fundir í málefnahópum þar sem unnið verður áfram að móta stefnu og áherslur Samfylkingarinnar hér í Kópavogi. Allir fundirnir verða haldnir í húsnæði Samfylkingarinnar að Hlíðasmára 9.

18. nóvember kl. 20:00 Umhverfis- og skipulagsmál - Efri byggðir Kópavogs. Frummælandi: Bjarki Valberg, arkitekt hjá COWI Íslandi. Fyrrum starfsmaður Kópavogsbæjar og Kópavogsbúi.

Næsti fundur er 26. nóvember kl. 20:00, Menntamál - Málefni grunnskóla

Félagsmenn eru eindregið hvattir til að mæta og taka þátt í umræðunum og taka með sér gesti ef þeir vilja.

Málefnafundur: Umhverfis og skipulagsmál V

Laugardaginn 17. janúar kl. 14:00-17:00 stendur Fulltrúaráð Samfylkingarinnar í Reykjavík fyrir pallborði í Iðnó með öllum frambjóðendum sem bjóða sig fram í flokksvali Samfylkingarinnar í Reykjavík.

Við hvetjum alla kjósendur til þess að mæta og kynna sér frambjóðendurna og eiga góða stund með okkur. 

Pallborð með frambjóðendum í Reykjavík

Við bjóðum til kaffispjalls fimmtudaginn 15. janúar kl. 10:30.

Gestur fundarins:
 Jóhann Páll Jóhannsson, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra

Komdu í notalegt spjall, hlýja stemningu og gott kaffihlé.
 Heitt á könnunni og kruðerí á boðstólnum.

Ársþing 60+ í Reykjavík verður haldinn miðvikudaginn 28. janúar kl. 10-12 á Hallveigarstíg 1.

Dagskrá ársþing 60+ í Reykjavík:
1. Greinargerð um störf og framkvæmdir stjórnar á liðnum 2 árum.
2. Breytingar á samþykktum.
3. Kosning formanns.
4. Kosning fjögurra félagsmanna í aðalstjórn.
5. Kosning tveggja félagsmanna í varastjórn.
6. Kosning þriggja manna í uppstillingarnefnd.
7. Önnur mál.

Þeim sem vilja bjóða sig fram til stjórnarstarfa er bent á að hafa samband við formann uppstillingarnefndar, Ragnheiði Sigurjónsdóttur (s. 8994927).


Ég er varabæjarfulltrúi í Kópavogi. Sit þar fyrir hönd Samfylkingarinnar. Það er ekki ýkja krefjandi starf, ætli þetta hafi ekki verið í fjórða sinn sem ég hef þurft að taka sæti á þessu kjörtímabili. Ég átti ekki von á að þessi fundur yrði sérlega eftirminnilegur. Reyndin varð önnur – en það kom ekki til af góðu. Maður er ýmsu vanur úr herbúðum þessa meirihluta – og kannski fyrst og fremst frá bæjarstjóranum sem greinilega lítur á sína tilveru þannig að það eiga ekki að gilda sömu reglur um hana og aðra.

Dagskrárefnið var meðal annars svokallaðar „hagræðingartillögur meirihlutans vegna nýgerðra kjarasamninga við kennara í skólum og leikskólum bæjarins“. Lágkúran var með ólíkindum. Þegar ég heyrði bæjarstjóra Kópavogs byrja að tala – þá rifjaðist upp texti úr lagi Stuðmanna af plötunni „Listin að lifa“ frá 1989 sem ber heitið „Bara ef það hentar mér“. Þar segir m.a:

Ég sit með augun opin og sitthvað fyrir ber,

ég sé það sem að hentar mér,

svo hlusta ég á flest það sem hérna skrafað er

og heyri það sem hentar mér.

Svo skil ég fyrr en skellur í tönnunum á þér,

ég skil það sem hentar mér.

„Hagræðingartillögur“ meirihluta bæjarstjórnar voru fyrst og fremst á þá leið að „lækka laun kjörinna fulltrúa“ um 10%. Svo komu alls konar tillögur sem höfðu ekkert með „hagræðingu“ að gera. Auknar tekjur og lægri kostnaður vegna styttri viðveru nemenda í leikskólum bæjarins, sala eigna og svo aukning á framlögum úr Jöfnunarsjóði sveitarfélaga. Að Kópavogsbær fái meiri tekjur frá ríkinu er gott mál – en hvað hefur það með „ráðdeild og sparsemi“ að gera? Breyttar forsendur fyrir fjárhagsáætlun (t.d. færri börn sem dvelja á leikskólum) hefur ekkert „hagræðingu“ að gera. Reyndar voru þarna tillögur eins og að hækka gjöld á smíðavöllum bæjarins og að stytta opnunartíma sundlauga í Kópavogi. Nokkuð sem skiptir engu máli í heildarsamhenginu en segir margt um hugarfar meirihlutans. Þessi meirihluti hefur dásamað „Kópavogsmódelið“ í rekstri 22 leikskóla bæjarins. Með þeirri ráðstöfun er verið er að flytja umönnun og kennslu á fyrsta skólastiginu inn á heimilin aftur – og lækkun kostnaðar er auðvitað afleiðingin. Engar rannsóknir hafa kannað hvað áhrif minnkandi meðaldvalartími barna á leikskólum bæjarins (úr 8,05 klst í 7,2klst) hefur haft á foreldra leikskólabarna í bænum og börnin sjálf – sem auðvitað skiptir höfuðmáli. Hins vegar vantar ekki sjálfumgleði meirihlutans vegna þessara breytinga, þó engin gögn styðji ágæti þessar breytingar.

Mest sláandi var að bæjarstjórinn sjálfur mun ekki taka á sig þessar launalækkanir eins og aðrir kjörnir fulltrúar. Heildarlaun bæjarstjórans eiga einungis að lækka um 1,8%! Tillögur minnihlutans um að hún myndi lækka í launum eins og aðrir kjörnir fulltrúar voru snarlega felldar af meirihlutanum. Sem er óskiljanleg meðvirkni og ekkert annað en forréttindablinda.

Ég hitti góðan og gegnan Framsóknarmann úr Kópavogi í vikunni. Hann hefur kennarabakgrunn og miklar efasemdir um þessa ráðstöfun. „Hvaða skilaboð er verið að senda til kennarastéttarinnar?“ spurði hann. „Það er verið að skapa hugrenningatengsl um að versnandi afkoma bæjarsjóðs sé þeim að kenna, jafnvel þó bæjarstjórn hafi átt aðild að þessum samningum með galopin augun. Hvað gerist næst? Það er mjög dapurt að henda kennarastéttinni með þessum hætti fyrir vagninn og gera þá ábyrga fyrir að hafa samið um kaup og kjör eins og aðrir í samfélaginu“ sagði þessi ágæti maður. Þeir sem í raun lenda í niðurskurði og beinlínis lækkun í launum eru kjörnir fulltrúar. Ótalin er sú fækkun funda sem þegar hefur tekið gildi en fundum nefnda hefur fækkað um allt að 50%. Er það hvetjandi fyrir fólk að taka þátt í grasrótarstarfi og hlúa þannig að lýðræðislegri þátttöku í samfélaginu? En menn vita að þetta er pópúlismi og gengur vel í marga. Menn geta haft skoðun á því hvort kjörnir fulltrúar séu með góð laun. Ég á t.d. sæti í skipulagsráði og reyni að sinna því í hvívetna með vönduðum undirbúningi fyrir fundi. Ég hef aldrei haft lélegra tímakaup um ævina – en það er gott og blessað, maður lítur á þátttöku sína sem framlag fyrir betra samfélagi. Það sem skiptir máli þar er hvort kjörnir fulltrúar sinni hlutverki sínu vel með því að undirbúa sig fyrir fundi og sinni sínu starfi af kostgæfni. Eitt má þó fullyrða: Það er enginn kjörinn fulltrúi á einhverjum „ofurlaunum“ – nema einn – það er bæjarstjórinn í Kópavogi sem telur að ekki eigi sömu reglur að gilda um hana og aðra.

Það væri ekki hægt að skálda þetta.

Höfundur er varabæjarfulltrúi í Kópavogi og á sæti í umhverfis- og skipulagsráði Kópavogsbæjar.

Flokksvalið fer fram laugardaginn 24. janúar, þar sem flokksfélagar kjósa um röðun á lista Samfylkingarinnar fyrir komandi kosningar.

Hér er hægt að sjá yfirlit frambjóðenda: https://xs.is/frambjodendur-i-flokksvali-i-reykjavik-2026

2. sæti - Steinunn Gyðu- og Guðjónsdóttir

3. - 4. sæti - Dóra Björt Guðjónsdóttir

Framboðsfrestur í flokksvali Samfylkingarinnar í Reykjavík rann út laugardaginn 3. janúar. Alls hafa 17 einstaklingar gefið kost á sér til setu á framboðslista flokksins.

17 í framboði í flokksvalinu í Reykjavík

Spjallkaffi Samfylkingarinnar í Reykjavík 60+ verður á sínum stað miðvikudaginn 15. október kl. 10:00 - 12:00 í sal Samfylkingarinnar, Hallveigarstíg 1, 101 Reykjavík.

Gestur okkar verður Víðir Reynisson alþingismaður.

Það verður heitt á könnunni og eitthvað með því.

Verið öll velkomin!

Málefnastarf Samfylkingarinnar í Kópavogi fyrir bæjarstjórnarkosningarnar 16. maí er í fullum gangi.  Á næstu vikum verða fundir í málefnahópum þar sem unnið verður áfram að móta stefnu og áherslur Samfylkingarinnar hér í Kópavogi.  Allir fundirnir verða haldnir í húsnæði Samfylkingarinnar að Hlíðasmára 9. 

29. október kl. 20:00 Velferðarmál - Málefni fjölskyldna og málefni íbúa af erlendum uppruna.

4. nóvember kl. 18:30 Umhverfis- og skipulagsmál - Útivist og opin svæði (Kópavogsdalur, Fossvogsdalur, Kárnes o.fl.)

Frummælandi er Tryggvi Felixson, hagfræðingur og fyrrv. formaður Landverndar og Kópavogsbúi.

12. nóvember kl. 20:00 Menntamál - Leikskólamál.

18. nóvember kl. 18:30 Umhverfis- og skipulagsmál - Efri byggðir Kópavogs. Frummælandi: Bjarki Valberg, arkitekt hjá COWI Íslandi. Fyrrum starfsmaður Kópavogsbæjar og Kópavogsbúi.

26. nóvember kl. 20:00 Menntamál - Málefni grunnskóla.

Velferðarmál - Málefni fjölskyldna og málefni íbúa af erlendum uppruna.

Samfylkingin stendur með þjóðum sem þurfa að þola ólöglegt hernám og yfirgang, svo sem í Palestínu og Úkraínu, og gerir kröfu um að reglur þjóðaréttar um friðsamleg samskipti þjóða séu virtar í hvívetna. Ísland á alltaf að taka skýra afstöðu gegn mannréttindabrotum, styðja réttindabaráttu viðkvæmra hópa á heimsvísu og berjast gegn fordómum og hvers kyns mismunun.

Samfylkingin vill að íslensk stjórnvöld beiti sér af festu á alþjóðlegum vettvangi fyrir tveggja ríkja lausn milli Ísraels og Palestínu. Samfylkingin fordæmir landtökubyggðir Ísraelsmanna á Vesturbakkanum og árásir á íbúa Gaza. Samfylkingin fordæmir með afgerandi hætti þá stríðsglæpi sem framdir hafa verið fyrir botni Miðjarðarhafs. Einnig fordæmir Samfylkingin innrás og stríðsglæpi Rússa í Úkraínu. 

Samstaða með kúguðum og jaðarsettum

Leit um „��"

3400 niðurstöður fundust við leit að „��"

Póstlisti Samfylkingarinnar

Samfylkingin

Flokkurinn

Flýtileiðir

Um Samfylkinguna

Vertu í bandi:

Leit um „���������������������������������������������������"

3400 niðurstöður fundust við leit að „���������������������������������������������������"