Heims­byggðin hefur nán­ast öll staðið á önd­inni frá 6. jan­úar yfir því að ofbeld­is­fullir hægri-öfga­menn réð­ust inn í þing­hús Banda­ríkj­anna á Capitol Hill í þann mund þegar þingið var að stað­festa kjör Joe Biden sem næsta for­seta Banda­ríkj­anna. Árásin var gerð að áeggjan og með ein­beittri hvatn­ingu lýð­ræð­is­lega kjör­ins for­seta. Nokkuð sem flestum okkar hefði ekki dottið í hug fyrir skemmstu að gæti gerst í lýð­ræð­is­ríki á borð við Banda­rík­in. Þessi hegðun var þó ekki ný af nál­inni hjá Trump. Hann hefur áður hafnað nið­ur­stöðum kosn­inga og áður hvatt stuðn­ings­menn sína til ofbeldis sem byggir á kyn­þátta­for­dómum og hat­urs­glæp­um. Með orðum sínum og hegð­un, hefur hann gefið hægri-öfga­hóp­um, nýnas­istum og þjóð­ern­isöfgasinnum lög­mæti und­an­farin 4 ár. Lög­mæti til að skríða út úr skugg­unum í ljósið þar sem þeir hafa staðið beinir í baki án þess að skamm­ast sín og spúð hatri í allar áttir með stuðn­ingi for­seta sem hefur stundað pópu­l­isma af verstu sort, afbakað sann­leik­ann, reynt að snúa við nið­ur­stöðu for­seta­kosn­ing­anna og eftir að hafa hvatt fólk til að ráð­ast á banda­ríska þing­hús­ið, hrós­aði hann óeirða­seggj­unum að árásinni lok­inni. Trump hefur reynt að grafa undan til­trú banda­rísk almenn­ings á grund­vall­ar­stofn­unum Banda­ríkj­anna og valda­tíð hans hefur verið ofsa­feng­inn og ofbeld­is­full, upp­full af kyn­þátta­hyggju og karl­rembu. Svona hegðun leið­toga er þekkt úr einum dekksta kafla evr­ópskrar sögu. Enda skekur árásin á þing­húsið og til­raun til valda­ráns að áeggjan Trumps banda­rískt sam­fé­lag.

Ein ástæðan er að hluti þeirra sem storm­uðu inn í þing­húsið á Capitol Hill báru merki og voru í bolum merktum stæku gyð­inga­hatri og upp­hafn­ingu á voða­verkum Nas­ista. Bolir hægri-öfga­mann­anna með áletr­un­inni „6MWE“ sem merkir „6 milljón gyð­inga voru ekki nóg“ og bolir merktir fanga­búð­unum í Auswichtz hafa vakið óhug og hryll­ing. Gyð­ingar og afkom­endur þeirra sem lifðu af Hel­för­ina eru skelf­ingu lostnir að sjá þessi skila­boð þvinga sér inn á gólf banda­ríska þing­húss­ins. 

Lýð­skrumið er nær okk­ur, meira og hættu­legra en áður

Þessi hætta á lýð­skrumi og lög­mæti á hat­urs­glæpum og kyn­þátta­hyggju er því miður ekki svo fjarri okk­ur. Í mörgum nágranna­löndum okkar í Evr­ópu hafa pópul­ískir öfga-hægri stjórn­mála­menn fengið meiri stuðn­ing und­an­farin ár en nokkru sinni eftir seinni heims­styrj­öld. Glæpum sem byggja á gyð­inga-andúð hefur fjölgað gríð­ar­lega og sam­tökum sem ala á kyn­þátta­hatri vaxið fiskur um hrygg. Í nýj­ustu árs­skýrslu Evr­ópu­nefndar gegn kyn­þátta­for­dómum (ECRI nefnd­inni) kemur fram að glæpir byggðir á gyð­inga-andúð, múslima­hat­ri, kyn­þátta­for­dómum og kyn­þátta­hat­ri, og aðrir glæpir gegn öðrum trú­ar­hópum fjölg­aði árið 2019 á ógn­ar­hraða í 48 aðild­ar­ríkjum Evr­ópu­ráðs­ins. Sér­stak­lega hafi mælst mikil aukn­ing í glæpum byggðum á gyð­inga­hatri á und­an­förnum árum. Og hat­urs­orð­ræðu sem bein­ist að þessum hópum er oft hrundið af stað af nýnas­istum og öðrum hópum öfga­sinna. 

Verðum að sporna við hættu­legri þróun

Það er því bráð­nauð­syn­legt að sporna ákveðið við þess­ari skelfi­legu þróun og varna því að hún nái fót­festu hér á landi. Ekki aðeins sam­ræm­ist það  lýð­ræð­is­hefðum sem Ísland hefur til­einkað sér og und­ir­geng­ist í banda­lagi við aðrar þjóð­ir, heldur miðar að því að standa vörð um þá lýð­ræð­is­hefð og þau almennu gildi sem lýð­ræð­is­ríki Evr­ópu­ráðs­ins eru ásátt um að halda á lofti sem er virð­ing fyrir lögum og regl­um, lýð­ræði og mann­rétt­ind­um. 

Þess vegna hef ég lagt fram frum­varp um breyt­ingu á hegn­ing­ar­lögum um að bæta við nýrri grein við almenn hegn­ing­ar­lög nr. 19/1940 um refsi­næmi þess að afneita þjóð­ar­morði Nas­ista­flokks Þýska­lands, einnig þekkt sem Hel­för­in. Frum­varpið styður allur þing­flokkur Sam­fylk­ing­ar­inn­ar, þing­maður Við­reisnar og þing­maður utan flokka.

Nas­istar fóru með völd í Þýska­landi á árunum 1933 til 1945 og stóðu fyrir skipu­lögðum fjöldamorðum – Hel­för­inni - á evr­ópskum gyð­ingum og öðrum sam­fé­lags­hópum með það að mark­miði að útrýma þeim. Um 6 millj­ónir gyð­inga í Evr­ópu lét­ust í Hel­för­inni á árunum 1939 – 1945 og flestir þeirra í útrým­ing­ar­búðum sem settar voru upp í Pól­landi. Óvé­fengj­an­legar heim­ildir og gögn eru fyrir þessu þjóð­ar­morði. Það er því óskilj­an­lega dap­ur­leg og hræði­leg þró­unin sem hefur átt sér stað und­an­farin ár, bæði í Evr­ópu og í valda­tíð Trumps í Banda­ríkj­un­um, að upp hafi sprottið sífellt fleiri öfga-hægri­hópar sem afneita Hel­för­inni og glæpum byggðum á gyð­inga-andúð fjölgað sam­hliða því. Sem betur fer hafa fjöl­mörg Evr­ópu­ríki gert það refsi­vert að afneita eða rétt­læta Hel­för­ina, þjóð­ar­morð eða stríðs­glæpi. 

Tján­ing­ar­frelsið og skorð­urnar við því 

Tján­ing­ar­frelsið er eitt af grund­vall­ar­mann­rétt­indum og er varið af 73. gr. stjórn­ar­skrár­inn­ar. Í 3. mgr. stjórn­ar­skrár­innar er útli­stað hver skil­yrðin eru til að setja megi tján­ing­ar­frels­inu skorð­ur. Frum­varpið full­nægir þeim skil­yrðum því tak­mörk­unin felur í sér bann við því að afneita opin­ber­lega einum af allra verstu glæpum sem framdir hafa verið gegn mann­kyni. Glæpum sem standa mjög nærri Íslandi bæði í sögu­legu sam­hengi sem og land­fræði­leg­u. 

Alþjóð­legar skuld­bind­ingar og við­brögð við hat­urs­orð­ræðu

Tján­ing­ar­frelsið er einnig verndað í 10. gr. Mann­rétt­inda­sátt­mála Evr­ópu sem var lög­festur hér á landi með lögum nr. 62/1994. Ákvæði 10. gr. Mann­rétt­inda­sátt­mála Evr­ópu og 73. gr. íslensku stjórn­ar­skrár­innar eiga sér efn­is­lega sam­stöðu. Og Mann­rétt­inda­dóm­stóll Evr­ópu hefur kom­ist að þeirri nið­ur­stöðu með dómum að bann við tján­ingu gegn Hel­för­inni sam­ræm­ist Mann­rétt­inda­sátt­mála Evr­ópu og að tján­ingar sem fela í sér að gera gróf­lega lítið úr Hel­för­inni, njóta ekki verndar 10. gr. Mann­rétt­inda­sátt­mála Evr­ópu. Til við­bótar má nefna að hjá Evr­ópu­sam­band­inu tók gildi árið 2008 ramma­á­kvörðun um bar­áttu gegn ákveðnu formi og tján­ingu kyn­þátta­for­dóma og útlend­inga­hat­urs með refsi­lög­um.  

En hvernig tengj­ast þessir atburðir fyrir 75 árum, þró­unin und­an­farin ár í Evr­ópu og inn­rásin fyrir nokkrum dögum á Capitol Hill hingað heim ? Er brýn nauð­syn að við gerum breyt­ingar á hegn­ing­ar­lögum til að setja tak­mark­anir á tján­ing­ar­frelsið út af ein­hverjum atburðum í útlönd­um? 

Jú, við erum hluti af alþjóð­legri heild og skoð­anir og heims­far­aldur eiga það sam­eig­in­legt að þau ber­ast alltaf hingað til okk­ar. Það er ekki lengra síðan en í sept­em­ber 2019 að nokkrir menn frá Norð­ur­lönd­unum söfn­uð­ust saman á Lækj­ar­torgi, veif­uðu fánum og dreifðu bæk­ling­um. Þessir menn eru í nýnas­ista­hreyf­ingu sem aðhyllist kyn­þátta­hyggju og ras­isma og kallar sig „The Nor­dic Res­istance Movem­ent“ sem Rík­is­lög­reglu­stjóri er með á lista yfir mögu­leg hryðju­verka­sam­tök. Með nor­rænu körlunum á Lækj­ar­torgi voru Íslend­ingar í und­ir­deild nor­rænu nýnas­ista­hreyf­ing­ar­innar sem kallar sig Norð­ur­vígi. Einn íslenskur félagi í Norð­ur­vígi sagð­ist í við­tali við Stund­ina draga mjög í efa að Hel­förin væri sönn og lýsti yfir mik­illi hrifn­ingu yfir því sem Nas­ista­flokkur Hitlers stóð fyr­ir. Þannig tengj­ast Auschwitz, Lækj­ar­torg og Capitol Hill. 

Nauð­syn­legt er að standa vörð um sögu þessa hörm­unga sem áttu sér stað á tímum seinni heims­styrj­ald­ar­innar og koma í veg fyrir að unnt sé að grafa undan henni, gera lítið úr, rang­færa eða falsa svo slíkir atburðir end­ur­taki sig aldrei aft­ur. Til að draga línu í sand­inn og gefa skýr skila­boð um að hat­urs­orð­ræða kyn­þátta­for­dóma sé óboð­leg. Þró­unin og nýlegir atburðir í Banda­ríkj­unum sýna að við verðum alltaf að vera á varð­bergi til að sam­bæri­leg þróun verði ekki hér og að glæpir sem byggja á djúp­stæðri kyn­þátta­hyggju séu ekki framd­ir. 

Því þarf að breyta hegn­ing­ar­lögum og gera það sem önnur Evr­ópu­ríki hafa gert í for­varn­ar­skyni. Og til minn­ingar og af virð­ingu við öll þau sem voru drep­in, ekki fyrir hvað þau gerðu, heldur vegna þess að þau voru ein­fald­lega þau sjálf.  

Greinin birtist fyrst Kjarnanum 14. janúar 2021

Þróunin og nýlegir atburðir í Bandaríkjunum sýna að við verðum alltaf að vera á varðbergi til að sambærileg þróun verði ekki hér og að glæpir sem byggja á kynþáttahyggju séu ekki framdir, skrifar Rósa Björk Brynjólfsdóttir, þingkona Samfylkingarinnar.

Öfgahægrið, gyðingaandúð, Capitol Hill og Lækjartorg

Þar kemur fram svart á hvítu að aukin menntun kvenna gagnast þeim ekki til tekna. Því meira sem konur mennta sig, því meiri munur verður á launum þeirra og karla. Háskólamenntaðar konur eru með langtum lægri tekjur en háskólamenntaðir karlar. Þeirra menntun er ekki metin til fjár og laun menntaðra kvenna eru sambærileg við minna menntaða karla. 

Þungu orðin sem formaður stéttafélags opinbera starfsmanna lætur falla í ljósi þessara upplýsinga eru því miður hárrétt. Þegar kemur að því að meta störf kvenna að verðleikum er munur á heildarlaunum kynjanna gríðarlegur. Jafnréttisparadísin Ísland er stöðnuð þegar kemur að launamun og okkur hefur ekki tekist að vinna bug á kynskiptingu vinnumarkaðarins. Þessu þarf að breyta strax og þó fyrr hefði verið. 

Þessar fréttir koma ofan í það mikla álag sem starfsfólk í framlínustörfum hefur verið undir í rúmt ár vegna heimsfaraldursins.  Faraldurinn sýndi okkur hvaða störf eru í raun verðmætust. Það eru störfin sem snúast um að sinna manneskjum, hjúkra fólki og kenna börnum. Þetta eru störfin sem kveikt hafa verðskuldað þakklæti í huga almennings, störfin sem fólkið okkar í framlínunni hefur sinnt. Og það þarf varla að minna á að manneskjurnar bakvið störfin í heilbrigðiskerfinu, í leik – og grunnskólum og umönnunarstörfin á hjúkrunarheimilum eru að miklum meirihluta konur. Konur sem margar hverjar hafa mikla menntun, en margar líka sem sinna láglaunastörfum. Konur sem hafa í mörg ár og áratugi fyrir heimsfaraldurinn barist fyrir betri kjörum og virðingunni sem í því felst.                                                                                                                    

En hver eru viðbrögð stjórnvalda við þessum mikla staðfesta launamun kynjanna? Í viðtali við RÚV um niðurstöður tekjusögunnar minntist forsætisráðherra – sem er líka jafnréttisráðherra – hvergi á að upplýsingarnar kalli á viðbrögð, eða að ríkisstjórnin væri tilbúin með aðgerðir til að mæta þessu ójafnrétti, heldur var bara rýnt í tölurnar. 

Ríkisstjórnin skipaði að vísu starfshóp þriggja ráðuneyta og fulltrúa samtaka launafólks og samtaka atvinnulífsins um launamun kynjanna í tengslum við gerð kjarasamninga í mars á síðasta ári. Hópnum er ætlað að skila tillögum til aðgerða til að útrýma launamun sem stafar af kynskiptum vinnumarkaði nú í maí. Einu ári og tveimur mánuðum síðar. Ég tel mjög brýnt að flýta þeirri vinnu svo hægt verði að fjalla um tillögur til aðgerða í þessu risastóra jafnréttismáli í þinginu og í samfélaginu áður en kjörtímabilið klárast. 

Þurfa konur bara að vera duglegri að mennta sig ?

Það er ljóst öllum sem vilja sjá að okkur hefur ekki tekist að sveigja af þeirri leið sem hefur svo lengi verið rótgróin í samfélagi okkar, að þótt við höfum séð mikilvægar framfari, þá eru störf kvenna ekki metin ekki að verðleikum á atvinnumarkaði. Við þurfum varla fleiri flóknar rannsóknir og fleiri launakerfisútreikninga til að reikna það út. Það er kynbundinn munur á atvinnutekjum bæði á almennum vinnumarkaði og opinberum vinnumarkaði. Munurinn á heildartekjum karla og kvenna er hrópandi og þó að munurinn sé minni á grunnlaunum þá er munurinn á yfirvinnu, öðrum launum og fríðindum sem bætast ofan á þau, allt of mikill. Svigrúmið til að hækka karla í launum virðist alltaf vera meira en til að hækka konur í launum. Mantran um að konur þurfi bara að mennta sig til að fá hærri laun til jafns við karla, hefur því miður reynst blekking og það er í raun óskiljanlegt hvernig stendur á því að kjarabarátta fyrir háskólamenntaðar konur er ekki komin lengra. 

Til að bæta gráu ofan á svart, er ljóst að viðspyrnuaðgerðir ríkisstjórnarinnar til að mæta efnahagsáfallinu vegna heimsfaraldursins, er miðaðar á hefðbundin karlastörf í vegagerð og byggingariðnaði en á þau störf sem harðast hafa farið út úr kreppunni. Þetta gerist þrátt fyrir að þau sem misst hafa vinnuna og lent í vanda, séu að stórum hluta konur; ungar og erlendar konur. Þetta hefur undirrituð og fleiri þingmenn bent á og rannsóknir staðfesta. Félagið Feminísk fjármál bendir líka á þetta með nýjum, ítarlegum greiningum sínum á mótvægisaðgerðunum sem sýna að kynjasjónarmið hafi ekki verið höfð að leiðarljósi við mótun aðgerðanna, heldur verið gripið til dæmigerða kreppuviðbragða og rykið einfaldlega dustað af viðbrögðunum við fjármálakreppunni 2008 sem þó var allt annars eðlis en Covid-kreppan nú. 

Konur lifa ekki á þakklætinu einu saman 

Til að bregðast við því ójafnrétti sem blasir við okkur í tekjusögunni um mikinn launamun menntaðra kvenna og karla, þarf að hrista verulega upp í hugsuninni um launamuninn. Það þarf að bjóða nýjar leiðir sem snúast um að verðmeta upp á nýtt almenn kvennastörf, konur fái viðurkenndar álagsgreiðslur fyrir tilfinningalegt og andlegt álag sem er mikið í heilbrigðisstörfum, umönnunar – og kennslustörfum og bætist við kynjahallann í umönnunarbyrði á ættingjum sem er meiri á Íslandi í samanburði við önnur Evrópulönd. Flýta þarf vinnu starfshópsins um tillögur til að vinna að og uppræta launamun kynjanna. Og tillögurnar þurfa að vera róttækar og afdráttarlausar. 

Síðan þegar kemur að efnahagsviðbrögðum við Covid-19 efnahagskreppunni, þarf að hafa kjark til að endurskoða þær í takt við hvar þörfin er mest. 

Viðbrögðin þurfa að vera bæði styðjandi við hópana sem hafa orðið verst úti en líka framsæknar og framsýnar. Það þarf pólitískt hugrekki til að endurskoða efnahagsviðbrögðin út frá jafnréttisvinklinum enda bráðnauðsynlegt. Í Ábyrgu leið Samfylkingarinnar er að finna tillögur að atvinnusköpun og fjölgun starfa í bæði opinbera geiranum, eins og í heilbrigðiskerfinu og velferðarþjónustu, en líka með markvissum stuðningi við fyrirtæki. Þær tillögur eru í takt við þörfina og raunveruleikann í íslensku samfélagi. Við þurfum fjölbreyttari lausnir til að skapa fjölbreyttari störf en nú hefur verið gert.                                

Stjórnvöld þurfa að sýna raunverulegt þakklæti í garð kvennastarfa og viðurkenningu á því sem fram hefur komið í heimsfaraldrinum, að þau störf eru ómissandi. Stjórnvöld þurfa að sýna vilja til umbóta og viðurkenningar á þessum störfum með sýnilegum áhrifum á launaumslög kvenna og starfsumhverfi þeirra. Konur lifa nefnilega ekki á þakklætinu einu saman. 

Það hefur aldrei dugað neinum að bíða eftir jafnrétti, það hefur alltaf þurft að fremja jafnrétti og krefjast róttækra breytinga. Þessar upplýsingar úr tekjusögunni og af greiningu á efnahagsaðgerðunum sýna svo ekki verður um villst, að svo það verði ekki hjákátlegt þegar við montum okkur í enn eitt sinn af jafnréttisparadísinni okkar, verður baráttan að halda áfram.

„Við erum stöðnuð í jafnréttismálum. Það er engin raunveruleg framþróun,“  sagði formaður BSRB, Sonja Ýr Þorbergsdóttir, fyrir nokkrum dögum. Hún lét þessi stóru orð falla í fréttum um þann sláandi tekjumun sem mælist á tekjum kvenna og karla í nýuppfærðri tekjusögu stjórnvalda. 

Niðurstaðan var skýr; ekki voru fyrir hendi neinir annmarkar á málsmeðferð kærunefndar jafnréttismála sem leitt gátu til þess að fallist yrði á kröfu íslenska ríkisins um ógildingu á úrskurði kærunefndar. Var íslenska ríkinu gert að greiða stefndu 4,5 milljónir króna. 

Dagur var ekki liðinn þegar menntamálaráðherra lýsti því yfir að hún hygðist áfrýja málinu til Landsréttar. Umsækjandi um starf ráðuneytisstjóra sem leitaði til kærunefndar fær því enn að verma bekk stefndu og ómakinu sem felst í því að eiga í dómsmáli gegn ríkinu er ekki lokið.

Menntamálaráðherra er vissulega í fullum rétti til að nýta allar heimildir sínar til málshöfðunar og áfrýjunar en það má velta fyrir sér þeim aðstöðumun sem hér er á ferðinni. Krafti íslenska ríkisins í málarekstri gegn einstaklingi. Ríkið á þennan rétt, en það þarf að mínu mati að ganga fram af ákveðnu meðalhófi og á það hefur Umboðsmaður bent. Einnig eru fyrir því fordæmi í sambærilegum málum. Það er alltaf vont að tapa en stundum þarf að hugleiða hvort rétt sé að halda áfram eins langt og mögulegt er á kostnað allra annarra en þess sem ákvörðunina tekur.

Aðstöðumunurinn hefur einnig komið til álita  vegna annars máls, er íslenska ríkið tók þá ákvörðun að bera niðurstöðu Mannréttindadómstóls Evrópu í Landsréttarmálinu undir yfirdeild sama dómstóls. Þar tók ríkisstjórn Íslands þá ákvörðun að verjast af fullri hörku fyrir undirdeild og sækja svo til yfirdeildar vegna ólögmætrar dómaraskipunar Sigríðar Á Andersen þáv. dómsmálaráðherra. Fyrir Alþingi liggur svar um hluta þess kostnaðar sem landsréttarmál hefur kostað skattgreiðendur og er þar um að ræða nærri 150 milljónir króna. Aðstöðumunur málsaðila er umtalsverður. Íslenska ríkið keypti sér sérfræðiaðstoð í aðdraganda og í kjölfar niðurstöðu Mannréttindadómstóls Evrópu og yfirdeildar sama dómstóls fyrir rúmar 36 milljónir króna. Þýðingakostnaður íslenska ríkisins vegna sama málareksturs var rúmar sex milljónir. Þá er ótalinn kostnaður embættis ríkislögmanns vegna starfa lögfræðiteymis embættisins en enn er beðið svara vegna þess en fjöldi starfsmanna sinntu málinu. Gagnaðili í málinu fékk dæmdan málskostnað í Strassborg úr hendi ríkissjóðs að fjárhæð 3 milljónir króna en þar af var beinn kostnaður við rekstur málsins 1.2 milljónir. Það er því augljóst að sá einstaklingur sem leitar réttar síns gat ekki sótt mál af viðlíka þrótti og íslenska ríkið og ber að hafa það, sem og hversu íþyngjandi þessi málarekstur er, í huga þegar ráðherrar taka ákvarðanir sínar um áframhaldandi málarekstur fyrir dómi. 

Í liðinni viku varð birt niðurstaða Héraðsdóms Reykjavíkur í máli íslenska ríkisins gegn umsækjanda um starf ráðuneytisstjóra í mennta- og menningarmálaráðuneyti. 

 Meðan við bíðum eftir gosi, krossum fingur að það takist að halda veirufjandanum áfram í böndum, og að illviðri setji líf fólksins í landinu ekki úr skorðum, hittumst við hér, ræðum og ákveðum hvernig við ætlum að bæta samfélagið okkar, skapa ný tækifæri og betri framtíð fyrir börnin okkar og okkur hin. Sækja fram af krafti en verja um leið þau sem þurfa stuðning.

 Ég vildi óska að við værum saman í raunheimum því þessi flokksstjórnarfundur snýst um afrakstur ykkar, drífandi og skapandi Samfylkingarfólks, alls staðar að af landinu. Hér erum við samt mætt, til að undirbúa jarðveginn fyrir gríðarmikilvægar kosningar í haust.

 Við ætlum að ræða og samþykkja uppfærða stefnu Samfylkingarinnar – sem grasrót flokksins hefur unnið að síðustu ár – hún verður svo lögð til grundvallar fyrir kosningabaráttuna framundan.

 Þótt stefnan sé örlítið breytt, byggir hún auðvitað á grundvallarhugmyndafræði og arfleifð jafnaðarmanna, hér á landi og á alþjóðavísu. Gildum frelsis, lýðræðis, jafnréttis og samábyrgðar: Að hverjum einstaklingi séu tryggð skilyrði til að rækta hæfileika sína og nýta í þágu eigin velferðar, samfélags síns og komandi kynslóða – hér og hvar sem er í heiminum!

 Þótt við séum um margt ólík, er sannfæringin fyrir því, að samfélög byggð á jöfnuði, séu friðsælli, heilbrigðari og kraftmeiri en önnur samfélög, það sem sameinar okkur í einum flokki.

Við Íslendingar erum gæfusöm þjóð. Við búum á eyju og höfum því að mestu verið laus við átök við aðrar þjóðir. Við búum við nokkuð milt loftslag; hvorki of heitt eða kalt, þótt við óskum okkur vissulega oft sólríkari daga – og við erum auðug af náttúruauðlindum: Við erum rík þjóð!

Við höfum sannarlega náð að nýta okkur þessa ávexti og að ýmsu leyti byggt upp gott samfélag. Hér er jafnrétti með því besta sem þekkist, góðir almennir skólar, heilbrigðisþjónusta og tekjujöfnuður meiri en víða annars staðar. 

Ekkert af þessu gerðist af sjálfu sér. Margt er til komið vegna þrotlausrar baráttu almennings, launþegahreyfinga og jafnaðarmanna í marga áratugi. Það sem áður þóttu fráleit og jafnvel fjarstæðukennd markmið, þykja sjálfsögð í dag. Það er eðli baráttunnar fyrir betra samfélagi.

Og þrátt fyrir mikla framþróun er enn mikið verk að vinna: Kerfisbundið misrétti viðgengst víða, ójöfnuður er of mikill og hér þrífst því miður fátækt, rétt fyrir framan nefið á okkur. Slíkt á aldrei að viðgangast í íslensku samfélagi!

Það hefur ekki verið fjárfest nægilega í okkar mikilvægustu stoðum sem þýðir að margt fólk getur ekki sótt sér viðunandi heilbrigðisþjónustu eða hefur ekki efni á að sækja sér menntun við hæfi; og vegir, rafmagns- og fjarskiptainnviðir fullnægja víða ekki öryggiskröfum. Það er ekki í lagi, og því viljum við breyta.

Til viðbótar bætast við nýjar og risastórar áskoranir, eins og loftslagsógnin og tæknibyltingin. Allt verkefni sem krefjast kjarks og framsýni - markvissra og skapandi lausna. Þess vegna erum við hér, einbeitt í að láta til okkar taka!

Kæru félagar,
  Nú er eitt ár liðið frá því að því að veirufaraldurinn umturnaði daglegu lífi okkar, og okkur finnst það hafa verið heil elífð. Munum varla hvernig lífið var áður eða hvað við vorum að gera. Við trúum því samt að brátt fáum við að sjá út úr kófinu og við skulum þakka fyrir góða leiðsögn sóttvarnaryfirvalda, stórkostleg afrek framlínufólks og samtakamátt almennings sem hefur verið tilbúinn að breyta lífi sínu og færa áður óþekktar fórnir í þágu samfélagsins okkar.

En það verður að draga skörp skil á milli sóttvarnar þáttar faraldursins – sem leiddur var af færustu sérfræðingum og hins efnahagslega – sem stýrt var af ríkisstjórninni. Og nú er heildarmyndin af efnahagsaðgerðum ríkisstjórninarinnar síðasta ár farin að skýrast: Hún sýnir okkur að ríkisstjórnin áttaði sig ekki á eðli þessarar kreppu. 

Fjármálahrunið 2009 birtist í falli gjaldmiðils – stökkbreyttum lánum – verðbólgu og ekki síst lánsfjárkreppu ríkisins. Við fundum flest fyrir þeirri kreppu með einum eða öðrum hætti.

Cóvíd kreppan skekur hins vegar fyrst og fremst tiltekna hópa. Hún er atvinnukreppa sem bitnar lang harðast á fólki sem misst hefur vinnuna - og fyrirtækjum í afmörkuðum greinum. - Þetta lá fyrir í upphafi og viðbrögð stjórnvalda hefðu frá frá fyrsta degi átt að miðast við þetta – beina aðstoðinni með markvissari hætti til þeirra sem þurftu aðstoð.

Viðbrögð ríkisstjórnarinnar komu seint fram, aðgerðirnar voru tilviljanakenndar og margar komust illa til framkvæmda: Einstaka aðgerðir unnu síðan beinlínis gegn öðrum. 

 Þannig var langbesta úrræðið, hlutabótaleiðin gelt með uppsagnaleiðinni sem fylgdi í kjölfarið. Í stað þess viðhalda ráðningasambandi og verja afkomu fólks, voru fyrirtækin beinlínis hvött til að segja upp fólki.  Þarna opinberaði ríkisstjórnin skilningsleysi sitt á aðstæðum. 

 Í stað þess að beina nægu fjármagni þangað sem þörfin var mest, til heimila þeirra sem misstu vinnuna, þeirra sem voru þegar í erfiðri stöðu fyrir og lítilla og meðalstórra fyrirtækja sem urðu fyrir náttúruhamförum – fabúleruðu ráðamenn um hætturnar af því að hækka atvinnuleysisbætur þessa fólks.

 Ríkisstjórnin lét Seðlabankanum það eftir að koma peningum í umferð - sem flæddu inn á fasteigna- og verðbréfamarkaðinn - kyntu undir eftirspurn og ýttu upp eignaverði. En runnu ekki til þeirra sem þurftu mest á þeim að halda. Það fólk hefur neyðst til að tæma sparnað sinn eða skuldsetja sig til að mæta gríðarlega erfiðum aðstæðum - sem það gat þó hvorki séð fyrir eða bar nokkra ábyrgð á. Afleiðingarnar eru að þau sem áttu mikið eiga nú ennþá meira. 

 Fjármálaráðherra hefur áhyggjur af verðbólgu. Og einna helst áhrif launahækkana á verðbólguna –. Hann ræðir minna um einn stærsta áhrifavaldinn á verðbólguna þessa dagana; krónuna. Lönd með örmynt geta ekki leyft sér að auka peningamagn í umferð án þess að nýta þá peninga mjög skynsamlega. Það er ótrúlegt að hlusta á fjármálaráðherra horfa algjörlega fram hjá stærsta áhrifavaldi verðbólgunnar í dag, veikingu krónunnar, en með velþóknun á mörg hundruð milljarða af nýju fjármagni sem fer í örvun fjármálamarkaða, en ekki til hagvaxtarhvetjandi verkefna; innviða, ráðninga á fólki. Það er svona samspil, léleg nýting á fjármagni og of margar krónur í umferð, sem veikja krónuna. Og auka ójöfnuð í landinu.

Þetta er ríkisstjórn sem er sátt við eignabólu og sátt við örmynt. Báðir þættir eru í þágu þeirra fáu, þeirra eignamestu. Ekki í þágu þjóðarinnar.

 Að sama skapi hefðu stjórnvöld sem skilja eðli ábyrgrar hagstjórnar sett miklu meira púður í opinberar fjárfestingar til að mæta slakanum í hagkerfinu – staðreyndin er að opinber fjárfesting dróst saman um 9,3 prósent í fyrra, í sögulegri keppu.

Forystufólk ríkisstjórnarinnar hefur þagað þunnu hljóði yfir þessum samdrætti eða afsakað sig með því að það taki sinn tíma að koma framkvæmdum af stað – eins og það hafi ekki legið fyrir að flóknar framkvæmdir taka tíma. Ríkisstjórninni hefði betur hlustað á tillögur Samfylkingarinnar um nánara samstarf við sveitarfélög - sem geta farið af stað með samfélagslega mikilvægar framkvæmdar, strax í dag – en skortir fjármagn. 

 Á tímum þar sem svigrúm til aðgerða er takmarkað, í landi með brothættan gjaldmiðil og mikla verðbólgusögu felst hin raunverulega ábyrga hagstjórn í því að beina peningunum þangað sem þeirra er þörf. Að skapa störf, verja velferð fólks, framleiðslugetu fyrirtækja og lyfta undir með sveitarfélögum. Aðeins þannig getum við tryggt öfluga viðspyrnu, sótt fram, varið jöfnuð og komist stolt út úr þessu ástandi - öll saman. 

 Við áföll horfir fólk gjarnan inn á við, veltir fyrir sér hvað skiptir raunverulega máli og gildismat breytist. Alþjóðlegar rannsóknir í yfir 20 löndum sýna að heimsfaraldurinn og afleiðingar hans hafi haft slík áhrif. Fólk hefur áhyggjur af vaxandi ójöfnuði, sérstaklega yngri kynslóðir.  Samábyrgð, félagslegar áherslur og frjálslyndi, virðast nú ofar í hugum fólks en oft áður. 

 Og áhyggjur af auknum ójöfnuði eru heldur ekki úr lausu lofti gripnar eins og ég rakti hér áðan. Almenningur á og mun gera mjög ríkar kröfur til stjórnvalda á þessum tímum – og Samfylkingin þarf að leggja við hlustir.

 Þegar heil þjóð, raunar allur heimurinn, verður fyrir áfalli af þessum toga eigum við að horfa yfir farinn veg og íhuga hvort það eigi að endurræsa vélina óbreytta. Svar mitt er nei – við eigum að gera breytingar á gangverkinu og skipta um kúrs. 

Já Samfylkingin boðar skýrar og markvissar aðgerðir til skemmri tíma – djarfar og framsýnar lausnir til lengri tíma.

Þær aðgerðir munu ekki felast í að veðja á einhverja tiltekna einstaklinga. Við ætlum frekar að fjárfesta í einstaklingnum – í öllum einstaklingum - þannig að hver og einn hafi möguleika á að rækta hæfileika sína og nýta í þágu eigin velferðar, samfélags síns og komandi kynslóða.

Við ætlum að styðja þau sem lentu í tímabundnu áfalli vegna þessara náttúruhamfara og skapa sem flest störf með því að ráðast í stórhuga fjárfestingar og græna uppbyggingu. Tryggja heimilum öryggi og ráðast í aðgerðir sem styðja fyrirtæki til þess að ráða fólk í vinnu.

Þar skiptir máli að styðja við fólkið í þeirri atvinnugrein sem skilað hefur okkur gríðarlegum útflutningsverðmætum og uppbyggingu um allt land eftir hrun; ferðaþjónustuna. 

Til að ná niður atvinnuleysi í landinu hratt og örugglega þarf ferðaþjónustan að komast sem fyrst á lappir – það gerir hún ekki ef fyrirtækin innan hennar mæta of löskuð til leiks.

Stjórnvöld hafa að mörgu leyti brugðist greininni. Framtakssamt og duglegt fólk um allt land, veðjaði á uppbyggingu eftir hrun og skapaði stórkostleg verðmæti – ekki bara í formi mikilla útflutningstekna heldur ekki síður í öðrum gæðum. Þannig hefur t.d. höfuðborgin blómstrað og hver bærinn kringum landið breyst í perlur – og oft þrátt fyrir, en ekki vegna, stuðnings stjórnvalda. 

Ótal verkefni bíða; sem gætu aukið lífsgæði, stutt við skemmtilegra mannlíf og tryggt fjölbreytt atvinnutækifæri um allt land.

Þetta lýtur jafnt að því að fjárfesta í hagkvæmri borgarþróun með öflugri Borgarlínu, tryggja að hægt verði að ferðast með grænum almenningssamgöngum hringinn um landið en líka með markvissri aðkomu að smærri innviðum – þar sem góð hönnun styður við þá ímynd sem við viljum skapa okkur.

Þar eigum við að hafa samráð og nýta okkur þekkingu borgarinnar, sveitarfélaga og úr atvinnugreininn sjálfri.

En á sama tíma og við sköpum fleiri störf og verjum velferð fólks, verðum við líka að horfa til framtíðar. Hætta að stýrast af skammtímasjónarmiðum og gleyma okkur í þeirri vertíðarhugsun sem okkur Íslendingum er svo tamt. 

Við stöndum andspænis framtíð byltingarkenndra breytinga og það er okkar sjálfra að tryggja að hún verði okkur hagfelld. 

Það borgar sig að veðja á þekkingariðnað, nýsköpun og tækni. Slíkar atvinnugreinar bjóða ungu fólki spennandi atvinnutækifæri. Aukin fjölbreytni atvinnulífsins mun líka lágmarka áhrif við efnahagsleg áföll  – því miður höfum við Íslendingar ýmsa fjöruna sopið í þeim efnum. 

Umfram allt verður ný atvinnubylting að taka mið af grænni áherslum! Hún verður að vera græn atvinnubylting! 

Allt síðasta ár höfum við verið minnt á afleiðingar hlýnunar jarðar. Aftakaveður fyrir norðan, snjóflóðin fyrir vestan og aurskriðurnar fyrir austan. Þetta er forskrift sem færustu vísindamenn hafa gefið okkur í mörg ár en stjórnvöld hafa brugðist of illa við. 

Markaðurinn mun ekki leysa þessi mál sjálfur. Það er nauðsynlegt að stjórnvöld leiði stóru verkefnin í samstarfi við atvinnulífið og almenning. Huga þarf sérstaklega vel að því að þær róttæku breytingar sem við verðum að gera á högum okkar bitni ekki harðast á þeim hópum samfélagsins sem mega síst við því.

Stefna Samfylkingarinnar í loftslagsmálum er sú metnaðarfyllsta sem nokkur stjórnmálaflokkur hefur sett sér á Íslandi, og þótt víðar væri leitað. En nýjar og nýjar upplýsingar kalla á stöðugt endumat á stefnunni – og þar ætlum við okkur að vera í fararbroddi. 

Aukinn metnaður í loftslagsmálum verður að komast á dagská nýrrar ríkisstjórnar; Því ef okkur á að takast að stöðva bruna jarðefnaeldsneytis, draga úr losun gróðurhúsalofttegunda og verða leiðandi í grænni uppbyggingu verða stjórnvöld að taka frumkvæði og ryðja brautina. Því er mikilvægt að Samfylkingin myndi næstu ríkisstjórn með flokkum sem eru tilbúnir í þá vegferð.

 Þrátt fyrir tveggja metra regluna held ég að heimsfaraldurinn hafi þjappað fólki saman. Fleiri og fleiri samsama sér með gildum um samábyrgð, samstöðu og frjálslyndi.

 Við búum því við kjöraðstæður fyrir þá stefnu sem við samþykkjum hér í dag. Jafnaðarstefnu. Við vitum að rétta leiðin út úr atvinnukreppunni er leið jafnaðarmanna, leið Samfylkingarinnar. Aðgerðir sem byggja á félagslegu réttlæti, ábyrgri efnahagsstjórn og grænni uppbyggingu um allt Ísland.

 En okkur bíður nú það verkefni að afla hugmyndum okkar og lausnum nægilegs stuðnings til að tryggja að Samfylkingunni forystu í næstu ríkisstjórn. 

 Kæru félagar – Með hörkuvinnu í vor í sumar og í haust er ég bjartsýnn á að  okkur muni  takast það. 

 En aðeins ef við leggjumst öll á árar – róum í sömu átt og verðum umfram allt einbeitt – samstíga og vinir.

Hér má lesa ræðu Loga sem hann flutti á flokksstjórnarfundi Samfylkingarinnar 13. mars.

Framboðslisti Samfylkingarinnar fyrir Alþingiskosningarnar var samþykktur með yfirgnæfandi meirihluta á Fulltrúaráðsfundi Samfylkingarinnar í Reykjavík í dag. 280 manns greiddu atkvæði um listann. 79% staðfestu framboðslistann en 17,5% höfnuðu, 3,5.% skiluðu auðu.  

Helga Vala Helgadóttir, þingmaður Samfylkingarinnar og formaður Velferðarnefndar Alþingis leiðir listann í Reykjavík norður og Kristrún Frostadóttir, hagfræðingur, leiðir listann í Reykjavík suður. Þá er það sérstök ánægja fyrir reykvíska jafnaðarmenn að Rósa Björk Brynjólfsdóttir, þingmaður Samfylkingarinnar, hafi svarað ákalli þeirra og ósk uppstillingarnefndar um að taka slaginn fyrir annað Reykjavíkurkjördæmið, en hún situr í 2. sæti í Reykjavík suður.

Í öðru sæti í Reykjavík norður situr Jóhann Páll Jóhannsson, blaðamaður og Dagbjört Hákonardóttir, lögfræðingur í því þriðja. Í þriðja sæti í Reykjavík suður situr Viðar Eggertsson, leikstjóri. 

Listarnir tveir eru burðarmiklar enda skarta þeir 44 kröftugum og fjölbreyttum einstaklingum sem eiga það sameiginlegt að vilja vinna að framgangi hugsjóna og málefna Samfylkingarinnar - jafnaðarmannaflokks Íslands.

1.sæti Helga Vala Helgadóttir, alþingismaður

2.sæti Jóhann Páll Jóhannsson, blaðamaður

3.sæti Dagbjört Hákonardóttir, lögfræðingur

5.sæti Ragna Sigurðardóttir, forseti UJ og læknanemi

7.sæti Ásta Guðrún Helgadóttir, ráðgjafi

8.sæti Ásgeir Beinteinsson, fyrrv. skólastjóri

9.sæti Magnea Marinósdóttir, alþjóðastjórnmálafræðingur

10.sæti Sigfús Ómar Höskuldsson, rekstrarfræðingur og þjálfari

11.sæti Sonja Björg Jóhannsdóttir, deildarstjóri í leikskóla

12.sæti Hallgrímur Helgason, rithöfundur

13.sæti Alexandra Ýr van Erven, ritari Samfylkingarinnar

15.sæti Inga Auðbjörg Straumland, formaður Siðmenntar og kaospilot

16.sæti Rúnar Geirmundsson, framkvæmdarstjóri

17.sæti Kolbrún Birna Hallgrímsdóttir, laganaemi

18.sæti Ólafur Örn Ólafsson, veitingamaður

19.sæti Sólveig Ásgrímsdóttir, sálfræðingur og formaður 60+

20.sæti Vilhjálmur Þorsteinsson, hugbúnaðarhönnuður

21.sæti Heiða Björg Hilmisdóttir, varaformaður Samfylkingarinnar

22.sæti Jóhanna Sigurðardóttir, fyrrverandi forsætisráðherra

1.sæti Kristrún Mjöll Frostadóttir, hagfræðingur

2.sæti Rósa Björk Brynjólfsdóttir, alþingismaður

3.sæti Viðar Eggertsson, leikstjóri og verðandi eldri borgari

4.sæti Vilborg Oddsdóttir, félagsráðgjafi

5.sæti Birgir Þórarinsson, tónlistarmaður

6.sæti Aldís Mjöll Geirsdóttir, lögfræðingur

7.sæti Gunnar Alexander Ólafsson, heilsuhagfræðingur

8.sæti Ellen Calmon, borgarfulltrúi og formaður SffR

9.sæti Viktor Stefánsson, stjórnmálahagfræðingur

10.sæti Elín Tryggvadóttir, hjúkrunarfræðingur

11.sæti Hlynur Már Vilhjálmsson, starfsmaður á frístundaheimili

12.sæt Margret Adamsdóttir, leikskólakennari

13.sæti Axel Jón Ellenarson, grafískur hönnuður

14.sæti Ingibjörg S. Guðmundsdóttir, hjúkrunarfræðingur

15.sæti Jakob Magnússon, veitingamaður

16.sæti Ingibjörg Grímsdóttir, þjónustufulltrúi

17.sæti Jónas Hreinsson, rafiðnaðarmaður

18.sæti Sólveig Jónasdóttir, mannfræðingur

19.sæti Hildur Kjartansdóttir, listakona

20.sæti Ellert B. Schram, fyrrverandi alþingismaður

21.sæti Sigríður Ingibjörg Ingadóttir, fyrrverandi alþingismaður

22.sæti Dagur B. Eggertsson, borgarstjóri

Framboðslisti Samfylkingarinnar í Reykjavík fyrir Alþingiskosningarnar samþykktur

"Ég vil vinna fyrir hagsmunum fólksins í landinu."

Ég vil að staðið verði við þau loforð sem gerð voru við stofnun lífeyrissjóða um að þeir eigi að bæta kjör fólks til viðbótar við almannatryggingakerfið og þannig eigi að afnema tafarlaust krónu á móti krónu skerðingu sem fengið hefur að viðgangast of lengi. Öllu fólki á að tryggja laun sem hægt er að lifa á. Við eigum að hjálpa fólki til að hjálpa sér sjálft, ég hef þá trú að allir vilji getað lifað með reisn.

Heilbrigðismálin eru mér líka ofarlega í huga, á tyllidögum státum við okkur af því hvað við eigum gott kerfi. En er það svo um allt land í raun og veru? Nei, því miður skortir þar verulega mikið á. Við þurfum að stokka upp kerfið og endurskipuleggja það. En við eigum frábært starfsfólk í heilbrigðisgeiranum sem er okkur afar dýrmætt og vinnur þrekvirki á hverjum degi. Að þessu fólki þurfum við að hlúa, sérstaklega við þær aðstæður sem eru í samfélaginu í dag. 

Atvinna er svo ein af undirstöðum velferðar sérhvers manns. Því er nauðsynlegt að hlúa að aukinni atvinnustarfsemi og dreifa henni um land allt. Fara þarf í gegnum allt regluverkið og sjá hvar skórinn kreppir að í stofnun og rekstri fyrirtækja. Regluverkið þarf að vera gert einfalt og skýrt.

Fiskveiðistjórnunarkerfinu þarf að breyta strax þar sem markaðsleiðin á að vera notuð til grundvallar. Þannig fæst sanngjarnt verð fyrir aflaheimildirnar og útgerðirnar borga eðlilegt gjald fyrir afnot sinni af auðlindinni. Á sama tíma eigum við að halda áfram að berjast fyrir breytingum á stjórnarskránni í anda niðurstöðu stjórnlagaráðs. Þannig náum við fram grundvallarbreytingum á á auðlindaákvæðinu svo tryggt verði að allar auðlindir séu í eigu þjóðarinnar.

Landbúnaður er mikilvægur bæði vegna matvælaöryggis og verndunar lands. Ég treysti íslenskum bændum til að varðveita landsins gæði og skila landinu betra en þeir tóku við því. Auka þarf frjálsræði í framleiðslu landbúnaðarafurða, svo sem með heimaslátrun og vinnslu afurða heim á búunum. Treystum bændum til að skila okkur fullkominni vöru.

Það er hægt að grípa til fjölmargra aðgerða til að fjármagna þær aðgerðir sem nauðsynlegar eru fyrir fólkið í landinu ef vilji er fyrir hendi að vinna að því. Allavega mun ég ekki una mér hvíldar fyrr en það tekst að vinna á fátækt í landinu og kjör aldraðra og öryrkja verði leiðrétt þannig að fólk geti haft það sómasamlegt. 

Þess vegna gef ég kost á mér í 1.-4. sæti á framboðslista Samfylkingarinnar í Norðvesturkjördæmi. 

Heiða Björg Hilmisdóttir, varaformaður Samfylkingarinnar sem stýrt hefur vinnunni fyrir hönd flokksins, segir stefnuna marka tímamót. 

„Ég ætla leyfa mér að fullyrða að jafn ítarleg efnahagsstefna hefur ekki komið fram hjá stjórnmálaflokki um langt skeið og stefnan sem þarna birtist í loftslagsmálum er einfaldlega sú metnaðarfyllsta sem íslenskur stjórnmálaflokkur hefur lagt fram. Nú ríkir neyðarástand á íslenskum vinnumarkaði og neyðarástand í loftslagsmálum. Í haust verður kosið um lífskjör og loftslagsmál. Samfylkingin hefur skýra sýn um hvað þarf að gera til að takast á við hvort tveggja og byggir lausnir sínar á grunni norrænnar jafnaðarstefnu sem reynst hefur farsælasta stjórnmálastefnan þegar kemur að því að tryggja hag og velferð almennings,“ segir Heiða.

Stefnan byggir á norrænni jafnaðarstefnu og hefur yfirskriftina Vinna, velferð og grænt samfélag og hefur verið unnin í víðtæku samstarfi almennra flokksfélaga á undanförnum þremur árum undir forystu málefnanefnda.

Ný endurskoðuð stefna Samfylkingarinnar samþykkt eftir þriggja ára vinnu og víðtækt samráð.

Stefnan byggir á norrænni jafnaðarstefnu og hefur yfirskriftina Vinna, velferð og grænt samfélag. Þetta verða leiðarstef Samfylkingarinnar í kosningum til Alþingis 2021 og til sveitarstjórna 2022.

Í ítarlegri og uppfærðri stefnu um efnahags- og atvinnumál er meðal annars áhersla á:


Fulla atvinnu sem meginmarkmið í efnahagsstefnu jafnaðarmanna.

Framsækna atvinnustefnu fyrir Ísland allt.

Samfylkingin vill ráðast í gagngera endurskoðun á íslensku velferðarkerfi. Jafnaðarmenn vilja sterka almenna velferðarþjónustu og víðtækar tryggingar sem tryggja mannsæmandi framfærslu þeirra sem lenda í áföllum og fátækt, svo sem vegna atvinnuleysis, örorku eða á efri árum.

Grænn þráður er gegnumgangandi og áberandi í stefnunni. Loftslagsstefna Samfylkingarinnar er stórhuga og spilar saman við áætlanir flokksins um efnahagslega endurreisn Íslands í kjölfar kórónukreppunnar.

Ungir jafnaðarmenn og málefnanefnd Umhverfis- og loftlagsmála eiga mestan þátt í loftslagsstefnu Samfylkingarinnar.

Fleira í endurskoðaðri stefnu Samfylkingarinnar:

Nýr kafli um stjórnarfar, ríkisvald og mannréttindi. Samfylkingin gefur engan afslátt af mannréttindum og heldur áfram að draga vagninn á því sviði.

Í stefnunni er mikill bálkur um menntakerfi sem tryggir öllum tækifæri.

Vönduð stefna um menningarlíf og skapandi greinar.

Kosið um lífskjör og loftslagsmál næsta haust. Samfylkingin vill mynda ríkisstjórn undir forystu jafnaðarmanna um vinnu, velferð og grænt samfélag.


Norræn jafnaðarstefna áfram grunnurinn

Samfylkingin byggir áfram á traustum grunni norrænnar jafnaðarstefnu. Sú stjórnmálastefna hefur getið af sér góð lífskjör almennings á Norðurlöndum og er best til þess fallin að stuðla að jöfnum lífstækifærum allra. Við trúum því að við getum bætt hag alls almennings á Íslandi jafnt og þétt og mótað samfélag okkar í anda grunngilda jafnaðarstefnunnar um frelsi, jafnrétti og samstöðu.

Yfirskrift endurskoðaðrar stefnu Samfylkingarinnar gefur vísbendingu um megináherslur flokksins og þá leið sem jafnaðarmenn boða úr atvinnukreppu til grænnar framtíðar. Vinna, velferð og grænt samfélag verða leiðarstef Samfylkingarinnar í kosningum til Alþingis í haust og til sveitarstjórna á næsta ári.

Við viljum beita afli hins opinbera af festu til að fjölga störfum og ráða niðurlögum atvinnuleysis um leið og við gætum þess að tryggja velferð þeirra sem fá ekki vinnu eða geta ekki unnið. Þetta tvennt helst í hendur. Þá viljum við takast á við hamfarahlýnun af mannavöldum með því að ráðast í græna uppbyggingu um land allt af mun meiri metnaði og þunga en núverandi ríkisstjórn hefur gert.

Ítarleg stefna í efnahags- og atvinnumálum

Stefna Samfylkingarinnar hefst á ítarlegum og uppfærðum kafla um efnahags- og atvinnumál og þar er að finna skýra sýn á efnahagslega endurreisn Íslands í kjölfar kórónukreppunnar. Kjarninn í efnahagsstefnu jafnaðarmanna er það meginmarkmið að tryggja jafnan fulla atvinnu með ábyrgri hagstjórn og skipulagi á vinnumarkaði.

Samfylkingin boðar framsækna atvinnustefnu fyrir Ísland allt með áherslu á vöxt háframleiðnigreina sem byggjast á hugviti og sköpunargáfu, tækni og verkkunnáttu. Stefnan grundvallast meðal annars á grænni uppbyggingu, sjálfbærri nýtingu náttúruauðlinda og markmiðum um byggðaþróun.

Þá er einnig að finna í stefnu Samfylkingarinnar greinargóða kafla um aukinn jöfnuð, heilbrigðan vinnumarkað, samband vinnu og velferðar, réttlátara skattkerfi, arð af auðlindum í þjóðareigu, líflegri samkeppni, fjármálakerfi sem þjónar almenningi, lýðræðislegra atvinnulíf og svo mætti lengi telja. Skýrt er kveðið að orði um aðild að Evrópusambandinu og upptöku evru, sem er til lengri tíma litið eitt veigamesta hagsmunamál almennings á Íslandi.

Sterk almenn velferðarþjónusta og víðtækar tryggingar

Samfylkingin vill ráðast í gagngera endurskoðun á íslensku velferðarkerfi. Jafnaðarmenn standa fyrir sterka almenna velferðarþjónustu og víðtækar félagslegar tryggingar gegn áföllum og fátækt, svo sem af völdum atvinnuleysis, örorku eða að loknum formlegum starfsferli. Grafið hefur verið undan hvoru tveggja á Íslandi undafarin ár og nú er nauðsynlegt að snúa vörn í sókn.

Endurskoðuð stefna Samfylkingarinnar er afdráttarlaus í húsnæðismálum og heilbrigðismálum þar sem kallað er eftir kerfisbreytingum og sérstöku átaki gegn undirmönnun. Einnig er sett fram skýr sýn í sérstökum köflum um fátækt, hag barna og foreldra, réttindi fatlaðs fólks, samfélag þar sem er gott að eldast og lýðheilsu, heilsueflingu og forvarnir.

Grænn þráður og efnismikil stefna í loftslagsmálum

Í endurskoðaðri stefnu Samfylkingarinnar er gegnumgangandi og áberandi grænn þráður. Samfylkingin vill endurreisa efnahagslífið í landinu og um leið byggja nýjar grænar stoðir undir verðmætasköpun og útflutning framtíðar. Loftslagsógnin er stærsta áskorun mannkyns og við Íslendingar getum lagt mikið af mörkum og nýtt samkeppnisforskot okkar á sviði grænnar orku, án þess kostnaður falli á herðar tekjulægri hópum eða íbúum í dreifðum byggðum umfram aðra.

Loftslagsstefna Samfylkingarinnar er stórhuga, skýr og raunhæf. Hún er í grunninn unnin af málefnanefnd flokksins um umhverfismál en Ungir jafnaðarmenn gerðu umfangsmiklar breytingartillögur sem voru nær allar teknar inn í stefnuna og styrkja hana mjög. Ungu fólki er best treystandi til að marka stefnu okkar í þessum málaflokki.

Mannréttindi, menntakerfi, menningarstefna

Samfylkingin gefur engan afslátt í baráttu sinni fyrir mannréttindum og jaðarsetta hópa í samfélaginu. Í endurskoðaðri stefnu flokksins ber kaflinn Stjórnarfar, ríkisvald og mannréttindi þess glögg merki og jafnaðarmenn munu halda áfram að draga vagninn á því sviði. Þar er einnig að finna mikinn bálk um menntakerfi sem tryggir öllum tækifæri auk nýrrar og vandaðrar stefnu Samfylkingarinnar um menningarlíf og skapandi greinar í landinu.

Samfylkingin vill efla og dýpka samvinnu Íslands við Evrópusambandið. Í endurskoðaðri stefnu flokksins er lögð áhersla á virka utanríkisstefnu og að Ísland beiti sér fyrir jöfnuði og mannréttindum um allan heim, svo sem með grænni utanríkisstefnu, samstöðu með kúguðum og jaðarsettum, baráttu gegn skaðlegri skattasamkeppni og kraftmikilli þróunarsamvinnu.

Á grunni endurskoðaðrar stefnu Samfylkingarinnar hefst nú vinna við kosningastefnu flokksins fyrir Alþingiskosningar næsta haust. Þá verður meðal annars kosið um lífskjör og loftslagsmál. Nú ríkir neyðarástand á íslenskum vinnumarkaði og neyðarástand í loftslagsmálum. Samfylkingin hefur skýra sýn um hvað þarf að gera til að takast á við hvort tveggja. Að loknum kosningum viljum við mynda nýja ríkisstjórn undir forystu jafnaðarmanna um vinnu, velferð og grænt samfélag. Þá mun endurskoðuð stefna Samfylkingarinnar koma að gagni.

Ný endurskoðuð stefna Samfylkingarinnar Vinna, velferð og grænt samfélag var í dag birt í heild sinni en hún var samþykkt á flokksstjórnarfundi um helgina. 

Ríkisstjórninni var falið af þinginu að undirbúa lögfestinguna og átti ríkisstjórnin að leggja fram frumvarp á Alþingi, sem fæli í sér lögfestingu samningsins og aðlögun íslenskra laga að honum, eigi síðar en 13. desember 2020. Það er eftir einungis einn mánuð.

Hins vegar er ekkert slíkt frumvarp á málaskrá ríkisstjórnarinnar en sú skrá segir til um hvaða mál ríkisstjórnin ætlar að leggja fram í vetur. Ég trúði satt best að segja ekki mínum eigin augum þegar ég las málaskrá ríkisstjórnarinnar.

Í þessu mikilvæga máli liggur vilji þingsins alveg ljóst fyrir. Ráðherrar eiga ekki að getað valið og hafnað þingsályktunum eftir hentugleika. Ráðherrar eru framkvæmdarvald og eiga að framkvæma vilja þingsins.

Vegna þessa spurði ég forsætisráðherra í þingsal í síðasta mánuði hvernig stæði á því að þetta mál af öllum, mál sem myndi þýða gríðarlega mikla réttarbót fyrir fatlað fólk og öryrkja á Íslandi, sé látið mæta afgangi. Fátt var um svör en hún sagðist ætla að skoða málið en nú er tæpur mánuður liðinn og ekkert hefur heyrst af efndum.

Alþingi, sem er löggjafarvaldið og æðsta stofnun Íslendinga, hefur nú þegar tekið það sögulega skref að samning Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks beri að lögfesta. Þetta risaskref mun stórbæta réttindi fatlaðs fólks og öryrkja á Íslandi, en eins og margir dómar sýna er mikill munur á lögfestingu og fullgildingu.

Við höfum einungis lögfest þrjá meginalþjóðasamninga og eru það Barnasáttmálinn, Mannréttindasáttmáli Evrópu og EES-samningurinn. Með lögfestingu yrði samningur Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks settur á þann stall.

Ég er mjög stoltur af þessu þingmáli sem ég lagði fram og náði í gegn ásamt félögum mínum. Með lögfestingunni yrði Ísland eitt fyrsta land í heimi til að lögfesta þennan alþjóðasamning og það er ekki oft sem Ísland getur státað sig af slíku.

Það var einmitt einnig þingmál frá mér á sínum tíma sem fékkst samþykkt á Alþingi um að lögfesta bæri Barnasáttmálann. Við urðum síðan einnig ein fyrsta þjóðin í heimi sem lögfesti Barnasáttmálann.

Beðið eftir kjarabótum og nú réttarbótum

Öryrkjar hafa lengi beðið eftir kjarabótum frá þessari ríkisstjórn og nú eiga þeir einnig að bíða eftir réttarbótum, og það réttarbótum sem Alþingi hefur nú þegar ákveðið að skuli ráðast í. Þetta mál snertir ekki bara fatlað fólk á Íslandi heldur alla þjóðina. Vilji þingsins er alveg skýr og sé hann ekki virtur í þessu máli af öllum, er um stórfrétt að ræða. Boltinn er því núna hjá ríkisstjórn Katrínar Jakobsdóttur.

Fyrir 17 mánuðum samþykkti Alþingi þingmál sem ég hafði lagt fram ásamt 15 öðrum þingmönnum um að það bæri að lögfesta samning Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks. Ólíkt flestum þingmálum þingmanna var þetta mál samþykkt af öllum flokkum.

Opið bréf til for­sætis­ráð­herra

Í síðasta sjónvarpsþætti um Ráðherrann var allavega aðild Íslands að Evrópusambandinu aðalmálið.

Núna gengur Ísland í sína dýpstu kreppu í 100 ár. Virði krónunnar hefur lækkað um 18% á árinu en það þýðir að peningar venjulegs fólks hafa rýrnað um næstum fimmtung á þessu ári. Á sama tíma gera mörg af hinum stærstu fyrirtækjum landsins upp í evru eða dollar. Hinir ríku verja sig síðan sérstaklega fyrir gengissveiflum krónunnar.

Núna er veruleg hætta á að gengi krónunnar gefi meira eftir, eins og hún gerir alltaf við svona aðstæður. Það þýðir verðbólgu sem þýðir hækkun vaxta. Og verðtryggingin kikkar þá inn. Þetta er hinn klassíski dans íslensku krónunnar.

Stundum er sagt að krónan sé svo heppileg vegna þess að hægt sé að taka efnahagsleg högg í gegnum gengisfellingu í stað atvinnuleysis. Þessi kenning gengur bara ekki upp. Núna er þjóðin að upplifa gengisfellingu OG hátt atvinnuleysi. Það gerðist líka í síðasta hruni.

Þá má minna á að gengisfelling (sem er annað orð yfir virðisrýrnun krónunnar) er engin efnahagsleg töfralausn heldur felur hún í sér umfangsmikla færslu verðmæta frá almenningi, sem er fastur í krónum og háður innfluttum vörum, og til sjávarútvegsfyrirtækja og annarra útflutningsgreina sem eru með tekjur í erlendri mynt.

Króna fyrir þig en evra fyrir…stórfyrirtækin

Lesandi ætti því að spyrja sig þessarar spurningar: Af hverju eru fjármagnseigendur (milljarðamæringarnir) og stórútgerðin svo tilbúin að verja krónuna svo hatrammlega þegar þessir hópar annaðhvort gera upp í erlendum gjaldmiðli eða stunda umfangsmiklar gengisvarnir?

Ástæðan er augljós. Þessi aðilar hagnast á krónunni. Ef þú átt pening, eins og fjármagnseigendur eiga nóg af, eru háir vextir góðir. Vextir eru ekkert annað en verð á peningum. Og þá er verðtryggingin einnig góð því hún verndar fjármagnið fyrir verðbólgu.

Þess vegna er verðbólgan meira að segja ekki slæm fyrir auðmennina. Og þegar kemur að útgerðinni þá fær hún regluleg hjálp í gengum gengisfellinguna enda þýðir gengisfelling meiri gjaldeyrir til útgerðarinnar fyrir fiskinn.

Þetta er því raun afskaplega einfalt. Sérhagsmunir hinna ríku vilja halda í krónuna og því erum við með krónuna. En hvað með hagsmuni almennings og lítilla og meðalstórra fyrirtækja? Fyrir þau er krónan efnahagsleg hengingaról.

Í stuttu máli eru helstu kostir Íslands við aðild að ESB og upptaka evru aukinn stöðugleiki, lægra matvælaverð, lægri vextir til lengri tíma, minni gengisáhætta og gengissveiflur, minni verðbólga, auknar erlendar fjárfestingar og þar með aukin samkeppni, sanngjarnara landbúnaðarkerfi fyrir bæði bændur og neytendur, aukin áhrif á reglur sem núna taka hér gildi vegna EES, minni viðskiptakostnaður, bætt félagsleg réttindi og engin almenn verðtrygging.

Svo má ekki gleyma að Íslendingar eru evrópsk þjóð sem á heima í samfélagi annarra Evrópuþjóða. Það atriði er ansi stórt atriði.

Samfylkingin hefur fyrir löngu komist að þeirri niðurstöðu að hagsmunum Íslendinga sé betur borgið innan ESB frekar en utan. Það er byggt á köldu hagsmunamati á almannahagsmunum en ekki á sérhagsmunum.

Leit um „��"

3401 niðurstaða fannst við leit að „��"

Póstlisti Samfylkingarinnar

Samfylkingin

Flokkurinn

Flýtileiðir

Um Samfylkinguna

Vertu í bandi:

Leit um „���������������������������������������������������"

3401 niðurstaða fannst við leit að „���������������������������������������������������"