Samfylkingin lýsir yfir þungum áhyggjum af skotárásum á skrifstofur stjórnmálaflokka og heimili stjórnmálafólks. Tilefnið eru ítrekaðar árásir á höfuðstöðvar stjórnmálaflokka með skotvopnum, nú síðast með fjölda skota á skrifstofu Samfylkingarinnar og alvarleg árás í garð Dags B. Eggertssonar borgarstjóra og fjölskyldu hans. Engin dæmi eru um jafn alvarlega árás í garð stjórnmálamanns á Íslandi. 

Lýðræði og frjáls skoðanaskipti eru mikil verðmæti hverju samfélagi. Við hér á Íslandi höfum vanist því að stjórnmálafólk geti gengið um án sérstakrar öryggisgæslu og að almenningur geti tekið þátt í starfi stjórnmálaflokka án þess að óttast afleiðingar. Sama hvaða stjórnmálaflokk við kjósum, þá þurfum við að vernda grunnstoðir lýðræðisins og megum ekki sætta okkur við árásir, hótanir og ógnir í garð fólks í stjórnmálum eða vegna stjórnmálaskoðana þess.

Yfirlýsing frá stjórn Samfylkingarinnar

50 gefa kost á sér í framboðskönnun Samfylkingarinnar í Reykjavík sem hófst, 17. desember, kl. 17:00 og lýkur kl. 17:00 á sunnudag, 20. desember. Aðeins þeir sem eru á kjörskrá geta kosið: https://innskraning.island.is/?id=outcomesurveys.com

Þeir sem gefa kost á sér eru fjölbreytilegur hópur karla og kvenna á ýmsum aldri með allrahanda bakgrunn, menntun og reynslu, flest með mikla reynslu af ýmiss konar félags- og stjórnmálastarfi. Nöfn þeirra liggja frammi á vefsetri flokksins þar sem þeir kynna sig einnig hver um sig. Hér má finna lista af frambjóðendunum. 

SAMÞYKKT FSR UM HVERNIG VALIÐ SKULI Á  FRAMBOÐSLISTA SAMFYLKINGARINNAR Í REYKJAVÍKURKJÖRDÆMUNUM FYRIR ALÞINGISKOSNINGAR 2021

Stilla skal upp framboðslistum í Reykjavík fyrir Alþingiskosningarnar í september 2021 (eða fyrr) í samræmi við lög FSR og reglur Flokkstjórnar Samfylkingarinnar (grein 3.4) og í samræmi við þær reglur sem koma hér á eftir (sænska leiðin).

Gæta skal sérstaklega að því að félagar sem heyra undir aðildarfélög FSR geti komið að vali frambjóðenda.

Samkvæmt lögum FSR er stjórn FSR jafnframt uppstillinganefnd og ber henni að fara að þessum reglum.

Uppstillinganefnd er falið að setja saman sigurstranglega framboðslista vegna alþingiskosninga 2021, fyrir Reykjavíkurkjördæmi norður og suður og bera þá upp fyrir Allsherjarfund FSR til samþykktar eigi síðar en 20. febrúar 2021. 

1)     Uppstillinganefnd er framkvæmdastjórn FSR (aðal- og varamenn) ásamt fulltrúum allra félaga innan FSR í samræmi við lög FSR. Formaður FSR er formaður uppstillinganefndar.

2)     Uppstillinganefnd er heimilt að kalla einstaklinga eða hópa sér til ráðuneytis.

3)     Komi til ágreinings innan nefndarinnar skal meirihluti kjörinna fulltrúa uppstillinganefndar leiða hann til lykta.

1)     Kallað er eftir tilnefningum um frambjóðendur á framboðslista Samfylkingarinnar frá flokksbundnu Samfylkingarfólki í Reykjavík.

2)     Haft er samband við þau sem tilnefnd eru og fengin staðfesting á vilja þeirra til þátttöku.

3)     Útbúinn er listi með myndum og lágmarksupplýsingum yfir þau sem eru tilnefnd og staðfest hafa vilja sinn til þátttöku og hann sendur með rafrænum hætti til flokksfólks í Reykjavík og kallað eftir vilja flokksmanna. Könnunina skal framkvæma þannig að beðið verður um að merkja (óraðað) við allt að 10 af þeim sem tilnefndir eru. 

4)     Halda skal trúnað um niðurstöður einstaklinga í könnuninni og niðurstöður könnunarinnar eru ekki bindandi fyrir uppstillingarnefnd á neinn hátt. Samið verður við Outcome um að framkvæma könnunina.

5)     Uppstillinganefnd fær lista í stafrófsröð yfir niðurstöðuna þar sem listinn er flokkaður á eftirfarandi hátt; þeir 5 sem fá flestar merkingar saman í hóp, næstu 5 saman í hóp o.s.frv. Nefndin tekur mið af niðurstöðum könnunarinnar í vinnu sinni en er jafnframt heimilt að bæta við nöfnum.

6)     Þegar uppstillingarnefnd hefur náð saman um tillögu að þremur efstu frambjóðendum á hvorum lista er nefndinni heimilt að kalla þá einstaklinga inn í vinnu við að fullbúa listana. Frambjóðendur teljast ekki kjörnir í uppstillinganefnd og hafa ekki atkvæðisrétt við úrlausn ágreiningsmála.

7)     Uppstillinganefnd skal raða listum fyrir bæði kjördæmi saman í samræmi við reglur Samfylkingarinnar um fléttulista og lög FSR

8)     Uppstillingarnefnd skal skila af sér fullbúnum framboðslistum til Allsherjarfundar FSR ekki síðar en 20.febrúar 2021.

9)     Allsherjarfund má halda rafrænt ef sóttvarnir eru á þann veg ekki verður mögulegt að koma á fundi í raunheimum.

10)  Uppstillinganefnd er heimilt að gera hverjar þær breytingar á lista sem lög og kjörstjórnir krefja til að fullnægja kröfum um lögmæti framboðs.

Uppstillinganefnd getur breytt þessum reglum einróma ef tæknilegar ástæður krefjast

Þakk­læti er til­finn­ingin sem ég vil öðru fremur geyma í huga mér þegar ég minn­ist árs­ins 2020. Vissu­lega hefur það fært okkur áskor­an­ir, sorgir og söknuð en það hefur líka minnt okkur á það sem skiptir máli og fengið okkur til að hugsa dag­legt líf upp á nýtt.

Árið hefur dregið það fram sem jafn­að­ar­mönnum hefur löngum verið ljóst, sem er að öfl­ugt, opin­bert heil­brigð­is­kerfi og almanna­þjón­usta er ein mik­il­væg­asta for­senda jöfn­uð­ar. Þau sam­fé­lög sem hafa byggt upp slík kerfi verða ekki fyrir jafn miklu höggi þegar glímt er við vá á borð við heims­far­ald­ur.

Í ár höfum við flest ferð­ast minna en áður, sjaldnar notið sam­vista við vini og haft mun færri tæki­færi til afþrey­ingar á meðal fólks á opin­berum vett­vangi. Samt sem áður hafa sam­skipti og umhyggja í garð ann­arra ein­kennt þetta ár. Sjaldan hafa alþjóð­leg sam­skipti verið jafn mik­il­væg, sjaldan hefur þurft að huga jafn vel að því að almenn­ingur fái góðar upp­lýs­ingar og sjaldan höfum við þurft að neita okkur um svo margt sem okkur langar því við vitum að aðeins þannig eru hags­munir heild­ar­innar tryggðir – og þar með okkar eig­in.

Úr atvinnu­kreppu til grænnar fram­tíðar

Árið 2020 hefur líka minnt okkur líka á mik­il­vægi þess að byggja upp græna fram­tíð með nýjum lausn­um. Nú þegar við tök­umst á við afleiddar afleið­ingar kór­óna­veirunn­ar, á borð við fjölda­at­vinnu­leysi og tekju­fall, þarf að huga að því að aðgerðir okkar skili sam­fé­lag­inu nýjum störf­um, örvi efna­hags­lífið og að sam­fé­lagið standi þar með sterkara og grænna eftir efnags­þreng­ingar en það var fyrir með því að byggja upp inn­viði. Með slíkum nálg­unum munum við meðal ann­ars eign­ast sjálf­bær­ari og öfl­ugri ferða­þjón­ustu sem getur betur þjón­u­stað gesti okkar og fyr­ir­tæki bet­ur, byggt upp betri og umhverf­is­vænni sam­göng­ur, gert vinnu­staði okkar að sveig­an­legri stöðum og svo mætti lengi telja.

Reykja­vík­ur­borg hefur þegar kynnt Græna plan­ið, eins og við­bragðs­á­ætlun borg­ar­innar kallast, og þing­flokkur Sam­fylk­ing­ar­innar hefur svo kynnt Ábyrgu leið­ina – úr atvinnu­kreppu til grænnar fram­tíð­ar.

Með sam­stilltu átaki sigrumst við á stórum áskor­unum

Árið 2020 sýndi okkur að fólk er til­búið að breyta lífi sínu með hags­muni heild­ar­innar að leið­ar­ljósi. Við gerum okkur nefni­lega flest grein fyrir því að með því að verja þá veik­ustu erum við að verja sam­fé­lagið allt áföll­um. Sú sam­staða sem við höfum séð í þessum efnum gefur von um að með sam­stilltu átaki munum við einnig geta tek­ist á við stærri ógnir en heims­far­ald­ur­inn – já, ég er að tala um lofts­lags­vána. Rík­ustu 10 pró­sent heims­ins eru ábyrg fyrir helm­ingi allrar los­unar á gróð­ur­húsa­loft­teg­undum en fátæk­ustu þjóðir heims verða harð­ast fyrir barð­inu á lofts­lags­breyt­ing­unum sem los­unin hefur í för með sér. Umhverf­is­mál verða því ekki aðskilin bar­átt­unni gegn ójöfn­uði og öll fram­tíð byggir á því að okkur tak­ist vel til í þeirri bar­áttu.

Árið 2020 sýnir okkur að póli­tík sem byggir hug­mynda­fræði sína öðru fremur á jöfn­uði, sjálf­bærni og frið­sam­legum alþjóð­legum sam­skiptum er lík­legri til að koma sveit­ar­fé­lög­um, þjóðum og mann­kyni í gegnum áföll en sú póli­tík sem byggir á ein­stak­lings­hyggju og hug­mynda­fræði­legri ein­angr­un.

Verjum mik­il­væga nær­þjón­ustu sveit­ar­fé­laga

Efna­hags­á­ætl­anir jafn­að­ar­manna miða að því að fjölga störfum eins hratt og hægt er með vel­ferð fólks og sjálf­bærni í atvinnu­lífi að leið­ar­ljósi. En um leið boða áætl­anir Sam­fylk­ing­ar­fólks leiðir til að taka á bráða­vanda fjöl­skyldna og ein­stak­linga, svo sem með hækkun grunn­bóta og almanna­trygg­inga. Við viljum líka hindra upp­sagnir og verja vel­ferð en til þess að svo megi verða þarf ekki aðeins að bæta fyr­ir­tækjum tekju­fall heldur þarf einnig að huga að tekju­falli sveit­ar­fé­laga. Það eru sveit­ar­fé­lögin sem halda utan um margar af þeim stofn­unum sem varða almenn­ing hvað mestu, svo sem leik- og grunn­skóla, vel­ferð­ar- og félags­þjón­ustu, menn­ing­ar­starf­semi, þá má líka nefna sam­eig­in­legar heilsu­lind­ir, á borð við sund­laug­ar, almenn­ings­garða og úti­vist­ar­svæði.

Hags­munir sam­fé­lags­ins alls byggja á því að sveit­ar­fé­lög geti staðið undir sínum mik­il­vægu skuld­bind­ingum gagn­vart almenn­ingi. Rík­is­valdið verður að taka mið af þeirri stað­reynd að ef ekki er komið til móts við tekju­fall sveit­ar­fé­laga gæti stór­felldur nið­ur­skurður víða blasað við sem svo myndi hafa í för með sér enn meira atvinnu­leysi og skert lífs­gæði fólks.

Nið­ur­skurður til hins opin­bera er skyndi­lausn sem hug­mynda­snauðum stjór­mála­mönnum er tamt að nefna án þess að hugsa út í lang­tíma­af­leið­ing­arn­ar. Ég er þakk­lát fyrir að fá að til­heyra stjórn­mála­afli sem hugsar stærra og lengra en svo.

Ég gleðst yfir því að fá að taka þátt í frjáls­lyndum stjórn­mála­flokki sem öðrum fremur stuðlar að áherslum að jöfn­uðar og sjálf­bærni. Stjórn­mála­flokks sem lætur ekki stjórn­ast af ótta við fram­tíð­ina, og því sem hún kann að bera í skauti sér, heldur kynnir hug­myndir og lausnir við áskor­un­um.

Ég er þakk­lát fyrir að fá að til­heyra stjórn­mála­flokki sem skilur ábyrgð sína og er til­bú­inn að standa undir henni, skilur að hlut­verk stjórn­valda er að gæta að hags­munum almenn­ings svo hvert og eitt okkar geti nýtt hæfi­leika sína.

Árs­ins 2020 ætla ég að minn­ast með þakk­læti. Árið 2020 er árið sem hefur öðrum fremur sýnt okkur hvað skiptir máli.

Greinin birtist fyrst í Kjarnanum 26. desember 2020

Heiða Björg Hilmisdóttir, varaformaður Samfylkingarinnar, gerir upp árið 2020.

Þá skiptir mestu máli að vera undirbúin og ákveða hvert við ætlum og hvernig. Til að viðspyrnan verði kraftmikil og farsæl verðum við að nýta aflið í samstöðunni og samvinnunni – sem var eitt af því besta við síðasta ár.

Efnahagsleg endurreisn kemur nefnilega ekki af sjálfu sér. Við verðum að ákveða hvernig hún á að vera. COVID-19 hefur afhjúpað kosti samfélaga okkar en líka alvarlega galla. Þess vegna er ekki í boði að nýta „gömlu, góðu“ efnahagsmeðölin, heldur er einstakt tækifæri til að taka upp réttlátara og jafnara efnahagskerfi og að við sköpum heilbrigðari og grænni framtíð fyrir börnin okkar. Þau sem eru nú mest útsett fyrir ójöfnuði er fólk af erlendum uppruna, konur og ungt fólk. Tekjulægra fólkið. Tölur sanna þetta.

Þegar við byggjum upp á ný verðum við að hafa fókusinn á því hvernig við tökumst á við stöðu þessara hópa, en byggjum um leið til grænni framtíðar. Ef við byrjum strax að móta skýrar og ábyrgar undirstöður að efnahagsbatanum með sjálf bærni og loftslagsvænum leiðum, þá sköpum við ný, grænni störf, byggjum upp samfélagið með grænum aðferðum og lyftum þeim sem mest þurfa á því að halda um leið og við sköpum seiglu og þrautseigju til frambúðar.

Óréttlæti í íslensku samfélagi snýst ekki eingöngu um félagslegt eða efnahagslegt óréttlæti, heldur líka réttlætið í því að lifa, búa og starfa í raunverulega umhverfisvænu og loftslagsvænu samfélagi. Þar sem fjármunum er stýrt af festu og skýrleika í loftslagsaðgerðir og græna uppbyggingu þar sem engin eru skilin eftir. Þannig verður til heilbrigt efnahagskerfi og samfélag til frambúðar. Eftir hverju er verið að bíða? Af stað!

Þessi grein birtist fyrst í Fréttablaðinu 6. janúar 2021 

Árið fram undan verður fullt af krefjandi verkefnum. Alvarlegar aðstæður á vinnumarkaði og efnahagshorfurnar dökkar langt fram eftir nýju ári. Þó að bólusetningar veki okkur langþráða von í brjósti, þá er hraður efnahagsbati ekki fastur í hendi.


 
Við höfum varla upplifað annað eins ár. Farsóttin kom okkur algjörlega í opna skjöldu og þó að við séum vön býsna miklum hagsveiflum þá eru efnahagsleg áhrif hennar sannarlega fordæmalaus. Sum okkar finna ekki fyrir kórónakreppunni en á stóra afmarkaða hópa samfélagsins leggst hún þungt og ekki öll kurl komin til grafar með það. Náttúruöflin hér á landi minntu líka óþyrmilega á sig þetta árið með ofsaveðri og snjó- og ofanflóðum, nú síðast á Seyðisfirði. Þar gekk kraftaverki næst að enginn mannskaði skyldi verða en eyðileggingin í bænum fagra er átakanleg og íbúar í áfalli. Tjónið verður að bæta og úrbóta er þörf til að tryggja öryggi fólks á Seyðisfirði og víðar.
Þessi áramótin hugsum við til samborgara okkar sem eiga um sárt að binda og allra þeirra sem hafa orðið fyrir barðinu á veirunni eða þurft að færa þungbærar fórnir vegna sóttvarna. Við hugsum til ykkar.
En nú er sólin loksins að rísa og eins og skáldið sagði: „það er maísólin okkar“. Betri tíð er vonandi í vændum. Fyrsti skammturinn af bóluefni kom til landsins á mánudag og við urðum vitni að fyrstu bólusetningunum hér á landi í vikunni. Enn er margt óljóst um það hvernig og hversu hratt bólusetningum verður háttað en framundan er lokarimman í þessum langa og leiðinlega slag við veiruna. Við getum á ný hafið uppbyggingarstarfið. Og þá er nauðsynlegt að velta fyrir sér: Hvaða valkostir standa okkur til boða? Hvernig viljum við haga samfélagi okkar á næstu árum? Hvaða lærdóm höfum við dregið af átökunum við veiruna?
 
Jafnaðarstefna fyrir allt Ísland
Samfylkingin býður fram klassíska norræna jafnaðarstefnu fyrir allt Ísland og alla Íslendinga. Við trúum því að hin gömlu góðu gildi hennar, sem lögðu grunninn að framúrskarandi samfélögum Norðurlanda, sé rétta leiðin fram á við. En við höfum líka lært af reynslunni.

Framtíðarsýn jafnaðarmanna snýst um fulla atvinnu, fjölbreytt tækifæri óháð efnahag og sterkt almennt velferðarkerfi fyrir alla Íslendinga. Hún snýst í grunninn um bætt kjör venjulegs fólks og að við deilum lífsskilyrðum í þessu landi, óháð uppruna og þvert á alla þjóðfélagshópa. Við erum andsnúin misskiptingu á grundvelli auðs, valds, tækifæra og lífsgæða og viljum draga úr vaxandi bili milli borgar og byggða. Síðast en ekki síst hefur Samfylkingin tekið afgerandi forystu á sviði loftslagsmála með áherslu á græna uppbyggingu um land allt og ítarlegri stefnumótun um græna atvinnubyltingu. Það dugar ekkert minna.
 
Gróðahyggja ekki svarið
Æ fleirum verður ljóst að gróðahyggjan á engin svör. Þegar kemur að stærstu áskorunum okkar daga – hvort sem það er efnahagskreppa og ójöfnuður eða heimsfaraldur og hamfarahlýnun – þá skila þau stjórnmálaöfl auðu sem standa fyrir ofuráherslu á ískalda markaðshyggju.
En er það nema von að stjórnmálafólk sem trúir því að markaðurinn leysi allt, eigi erfitt með að eiga við mesta og alvarlegasta markaðsbrest heimssögunnar, sem er hamfarahlýnun af mannavöldum? Eða að hörðustu frjálshyggjumenn, sem hreinlega trúa því ekki að samfélagslegar stofnanir geri gagn, reynist ráðþrota þegar þörf er á að beita afli hins opinbera af festu til að takast á við efnahagslegar afleiðingar heimsfaraldurs og ójöfnuð í samfélaginu? Hugmyndafræðilegur rétttrúnaður má ekki þvælast fyrir heilbrigðri skynsemi.
Staðreyndin er líka sú að stjórnmálaöfl gróðahyggjunnar eiga litla sem enga samleið með þeim gömlu góðu gildum sem íslenskur almenningur aðhyllist upp til hópa: um samstöðu, samábyrgð og samhjálp. Þetta hefur sýnt sig undanfarna mánuði í viðureigninni við veiruna og efnahagsleg áhrif hennar. Því í mótvindi kemur gjarnan í ljós úr hverju stjórnmálafólk er gert, hvaða hagsmunir eru settir í forgang og hvaða gildi ráða ferðinni í raun og veru.
 
Ábyrgðarleysi
Einn stjórnmálaflokkur hefur verið áberandi óábyrgari en aðrir flokkar og úr takti við þjóðina þegar kemur að sóttvarnarmálum. Nær algjör og aðdáunarverð samstaða almennings á Íslandi að undanförnu á sér eins skýra andstæðu og hugsast getur í fullkomnu ábyrgðarleysi Sjálfstæðisflokksins, sem hefur leikið tveimur skjöldum og hlaupist undan ráðstöfunum eigin ríkisstjórnar. Þingmenn flokksins hafa hamast gegn settum sóttvarnarreglum og ráðherraliðið gengið á undan með vondu fordæmi og þverbrotið þær, ítrekað. Allt með tilheyrandi vandræðum fyrir samstarfsfélaga sína og þríeykið góða.
 Eitt er að hlaupa á sig og gera mistök. En það er eitthvað annað og alvarlegra að gera svona mikið, svona markvisst, til að grafa undan trausti og tiltrú almennings á nauðsynlegum aðgerðum í þágu almannavarna. Ábyrgðartilfinningin virðist lítil sem engin og lítið hugsað til þeirra sem leggja á sig mikið í framlínustörfunum, þeirra sem misst hafa lífsviðurværið vegna sóttvarna, þeirra sem þurft hafa að sæta einangrun og vera í sóttkví eða þeirra sem glíma við heilsubrest eða ástvinamissi.
Þetta eru  ekki viðhorf sem við þurfum á að halda þegar uppbygging samfélagsins hefst á ný. Þegar við ákveðum hvernig við viljum haga okkar málum á næstu árum, hvernig við ætlum að skapa sterkara og heilsteyptara samfélag á Íslandi fyrir okkur sjálf, hvert annað og komandi kynslóðir.
 
Samhljómur með Samfylkingunni
Því miður var sama hugmyndafræðin uppi á teningnum við stjórn efnahagsmála á árinu. Úreltar kennisetningar réðu för þegar betur hefði farið á að beita almennri skynsemi. Í stað þess að létta undir með þeim sem lentu verst í kórónukreppunni var ráðist í ómarkvissa lækkun fjármagnstekjuskatts og erfðafjárskatts, auk þess sem milljörðum var ausið í uppsagnastyrki. Tugir þúsunda misstu vinnuna en engin áætlun hefur enn verið sett fram af hálfu stjórnvalda um fjölgun starfa. Bætur atvinnuleysistrygginga mátti ekki hækka vegna hættu á „letjandi áhrifum“ og það var ekki gert fyrr en seint og um síðir þegar þrýstingur Samfylkingarinnar og samtaka launafólks reyndist ríkisstjórninni ofviða.
Efnahagsáætlun okkar jafnaðarmanna til næsta árs, sem birtist í Ábyrgu leiðinni – úr atvinnukreppu til grænnar framtíðar, mæltist vel fyrir víða í samfélaginu og á eftir að reynast gott leiðarljós. Lykilorðin þar eru vinna, velferð og græn uppbygging um land allt. Grunnforsenda þess að hér sé hægt að halda uppi sterku velferðarkerfi er hátt atvinnustig. Yfir tuttugu þúsund manns vilja vinnu en fá ekki, með tilheyrandi tekjufalli og erfiðleikum. Samt er Samfylkingin eini stjórnmálaflokkurinn sem hefur lagt fram heildstæða áætlun hvernig á að ná niður atvinnuleysi og fjölga störfum.
 
Val almennings
Auðvitað skiptir það ekki mestu máli sem er búið og gert heldur hljóta verkefnin framundan að eiga hug okkar allan. Og þau eru ærin. Vinstri grænum og Framsóknarfólki er vorkunn að standa frammi fyrir svo brýnum úrlausnarefnum með óábyrgum samstarfsflokki í ríkisstjórn sem skilur ekki gildi samstöðu, samábyrgðar og samhjálpar. Þá mættu þau hafa hugfast að aðrir valkostir eru í boði við stjórn landsins.
            Það vita kjósendur líka þegar að kosningum dregur á nýju ári, hvort sem þær verða í haust eða þeim verður flýtt fram á vor vegna vandræða í stjórnarsamstarfinu. Sólin rís og smám saman blasa skýrir valkostir við okkur. Almenningur getur brátt valið um það hvort hér verði mynduð græn félagshyggjustjórn sem reisir Ísland við úr veirukreppunni á forsendum jafnaðarstefnunnar: þar sem við byggjum á félagslegu réttlæti, ábyrgri hagstjórn og heilbrigðum vinnumarkaði – og ráðumst um leið í græna uppbyggingu um land allt. Forsendan fyrir slíkri stjórn er sterk Samfylking.

Kæru landsmenn, gleðilegt nýtt ár!

 

Greinin birtist fyrst í Morgunblaðinu 31. desember 2020 
Mynd: Morgunblaðið/Eggert

Logi Einarsson, formaður Samfylkingarinnar, gerir upp árið 2020 

Von um betri tíð, ný markmið, nýjar áherslur. Þessi áramót höfum við að auki annars konar frelsi, sem felst í þeim heimsfaraldri sem við vonandi sjáum brátt fyrir endann á. Þá gefst okkur tækifæri til að endurstilla kerfin okkar og gera gott samfélag betra. 

Við búum í góðu velferðarsamfélagi sem er ríkt að auðlindum náttúru og mannfólks. Við erum menntað og vel upplýst samfélag sem stendur ótrúlega þétt þegar á reynir. Fyrir það getum við þakkað. En hér þrífst líka spilling og því miður virðist ekki ríkur vilji hjá stjórnvöldum til að vinna gegn henni. Spilling vegur að grundvallarréttindum fólks, mannréttindum, réttarríki, lýðræði og lífsskilyrðum. Spilling birtist okkur milli ríkja heims en einnig milli fólks og fyrirtækja í stórum sem smáum samfélögum. Hún er þó ávallt á þann veg að valdi er beitt í þágu fárra gegn fjöldanum, í þágu sérhagsmuna gegn almannahagsmunum og bitnar allra harðast á þeim sem minnst eiga og fæstu ráða.  

Þeir sem fara með opinbert vald verða að sýna að þeir séu traustsins verðir. Eins verða þeir sem veita valdið, sjálfur almenningur, að vera meðvitaðir um það hlutverk sitt og senda skýr skilaboð þegar misbeiting valds á sér stað. Spillingin nærist á óskýrum mörkum og því verður ramminn utan um valdhafa að vera skýr og valdmörkin sömuleiðis. Þeir sem valdið hafa verða að fá skýr skilaboð um að ekki sé annað í boði en að fara eftir leikreglum samfélagsins í hvívetna, hvort sem um er að ræða grundvallarreglur sem bundnar eru í lög eða óskráðar reglur samfélagsins um sanngirni, réttlæti og jafnvægi. Þar er það almenningur sem veitir aðhald en einnig eftirlitsstofnanir sem því miður standa margar of veikt hér á landi. Eins skipta fjölmiðlar höfuðmáli þegar kemur að aðhaldi með valdhöfum. Víða um heim eru fjölmiðlar studdir mynduglega með opinberum fjármunum, einmitt til að geta verið óháðir og veitt valdhöfum aðhald og þar þurfum við að gera betur.  

Við sem störfum í stjórnmálum, í stjórn sem og stjórnarandstöðu, förum með vald og verðum í okkar verkum að vera meðvituð um það. Þegar við horfum framhjá misgjörðum samstarfsfólks okkar eða annarra valdhafa tökum við þátt í að auka hér spillingu og misrétti. Spillingin þrífst þar sem náungasamfélag er mikið og meðvirkni vegna kunningsskapar ríkjandi og þess vegna þurfum við öll í því örsamfélagi sem hér er að vera enn meira á varðbergi. 

Það er ekki mannvonska að setja öðrum mörk, það er hvorki ósanngjarnt né óréttlátt að krefjast þess að reglum sé fylgt, heldur í þágu heilbrigðs og réttláts samfélags. 

Ég vona að árið 2021 veiti okkur nýtt upphaf að betra og heilbrigðara samfélagi. Við gerum það saman.

Þessi grein birtist fyrst í Morgunblaðinu 2. janúar 2021 

Annar dagur nýs árs. Það er eitthvað við upphaf árs sem er svo kærkomið.

Málefnanefnd menntahóps Samfylkingarinnar býður öllum á opinn umræðufund um líðan barna í skólunum.

Sabine Leskopf, formaður Fjölmenningarráðs Reykjavíkurborgar

 Grímur Atlason, framkvæmdastjóri Geðhjálpar

Viðar Halldórsson, prófessor við Háskóla Íslands

Hermundur Sigmundsson, pró­fess­or í lífeðlis­legri sál­fræði við HR og Há­skól­ann í Þránd­heimi í Nor­egi

Ársæll Már Arnarson, prófessor á menntavísindasvið í HÍ

Magga Lilja Guðmundsdóttir, sérfræðingur hjá Rannsóknum & greiningu og kennari við HR

Fundarstjóri: Jóhanna Vigdís Guðmundsdóttir, varaþingmaður og formaður menntamálanefndar Samfylkingarinnar.

Hún, hán og hann í skólakerfinu: Hvernig líður börnum í skólunum okkar?

Þetta er gott og mjög nauð­syn­legt skref. 

En. Þetta eru ekki sér­stök mark­mið rík­is­stjórnar Íslands, heldur afrakstur sam­tals Íslands, ESB og Nor­egs og er því ekki sér­stök ákvörðun Íslands, heldur hluti af sam­komu­lagi í takt við mark­mið fram­kvæmda­stjórnar ESB sem nær bara að hafa mark­miðið í 55% til að halda öllum ríkjum innan ESB góð­um. Ríkjum á borð við Pól­land. Þetta er því ekki í takt við kröf­ur  Evr­ópu­þings­ins, sem vill draga úr losun árið 2030 um 60%. 

Ísland nær því hvorki að fylgja mark­miðum Evr­ópu­þings­ins, né toppa fram­kvæmda­stjórn ESB, eins og mörg önnur Evr­ópu­ríki hafa gert með því að kynna metn­að­ar­fyllri mark­mið en fram­kvæmda­stjórn ESB ákvað. Dæmi um þetta er Bret­land, sem undir for­ystu Boris John­son, stefnir á 68% sam­drátt. Sví­þjóð hefur sett stefn­una á 63% sam­drátt og Dan­mörk er með 70% mark­mið miðað við 1990. 

Íslensk yfir­völd eru því miður of svifa­sein og fylgja lág­marks­mark­miðum 28 ríkja ESB, sem sum hver eru mun „grárri" ríki en Ísland sem hefur gríð­ar­lega mikið sam­keppn­is­for­skot á önnur lönd með allar sínar hreinu orku­auð­lind­ir. 

Engin skýr mynd um upp­færðar aðgerðir

Og enn á eftir að kynna aðgerðir Íslands og útfæra þær til að ná þessu nýja mark­miði, því ef við ætlum okkur að ná þessum upp­færðu við­miðum þarf að kynna og útfæra nýjar aðgerð­ir. Alveg eins og það á eftir að útfæra nákvæm­lega tíma – og mark­miðs­setn­ingar á mörgum aðgerðum í núver­andi aðgerða­á­ætlun stjórn­valda í loft­lags­mál­u­m. 

Það er ekki góður sam­an­burður fyrir Ísland að ESB með 27 ríki inn­an­borðs, nái samt að gera útli­staða aðgerða­á­ætlun með sínu „Green Deal" plani en ekki íslensk stjórn­völd. 

Það voru því von­brigði að heyra svar for­sæt­is­ráð­herra í síð­ustu viku þegar ég spurði hana í þing­sal Alþingis hvenær eigi að upp­færa núver­andi aðgerða­á­ætlun í lofts­lags­mál­um, hvaða aðgerðum verður bætt við núver­andi aðgerða­á­ætlun í lofts­lags­málum og hvort tíma­sett mark­mið verði í þeirri upp­færðu aðgerða­á­ætl­un. Svörin voru því miður afskap­lega rýr: „Við þurfum að efla þessar aðgerðir” og að „…ífjár­mála­á­ætlun rík­is­stjórn­ar­innar næsta vor muni sjást þess merki…” og „(þá) vænt­an­lega orðið ljóst hvaða aðgerðir við viljum efla og hverju við viljum flýta“.  

Og það er ekki nóg að áformin um aðgerðir í takt við upp­færð mark­mið Íslands séu mjög óljós um að eitt­hvað ger­ist ein­hvern tíma í vor, heldur vill for­sæt­is­ráð­herra og rík­is­stjórnin alls ekki taka undir áskorun Ant­onio Guterres, aðal­fram­kvæmda­stjóra S.Þ. frá 12. des­em­ber sl. um að öll ríki heims lýsi yfir neyð­ar­á­standi í loft­lags­málum þar til kolefn­is­hlut­leysi næst. Jafn­vel þó að 38 ríki heims hafi lýst yfir neyð­ar­á­standi og hund­ruð borga og sveit­ar­fé­lag víða um heim. Ástæðan ? Jú, orðum verða að fylgja aðgerðir segir for­sæt­is­ráð­herra.

Nauð­syn­legar aðgerðir til að ná upp­færðum mark­mið­um 

úti­loka jarð­efna­elds­neyti og notkun þess í raun­hæfum áföngum

koma á heild­stæðu og stig­hækk­andi gjaldi á alla losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda, binda skýr mark­mið um sam­drátt los­unar í lög

sam­hæfa ALLAR opin­berar áætl­anir rík­is­ins þannig að þær stuðli að minni losun og bind­ingu gróð­ur­húsa­loft­teg­unda á Ísland­i. 

að lög­bundin mark­mið og aðgerðir verði sett á atvinnu­greinar lands­ins

að fjár­munum veðri aukið til muna til þess að takast almenni­lega á við loft­lags­vand­ann sem er okkar stærsti vandi og fram­tíð­ar­kyn­slóða. Það þýðir líka að efna­hags­leg við­spyrna út úr Covid-19 krepp­unni þarf að vera raun­veru­lega umhverf­is­væn og vinna raun­veru­lega gegn lofts­lags­breyt­ingum um leið. 

Það er nefni­lega svo að orðum verða að fylgja gjörð­ir.

Greinin birtist fyrst Kjarnanum 18. des. 2020

Fyrir nokkrum dögum upp­færðu íslensk stjórn­völd mark­mið sín um sam­drátt í losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda og stefna nú að 55% minni losun árið 2030 miðað við 1990 en ekki um 40% sam­drátt í losun eins og búið er að vera mark­miðið und­an­farin ár. 

Málefnanefnd menntahóps Samfylkingarinnar býður öllum á opinn rafrænann umræðufund um fyrsta skólastig barnsins.   

Leikskóli í þágu barna eða atvinnulífs?  	
Óskar Steinn Jónínuson Ómarsson, deildarstjóri á leikskólanum Hvammi. 

Hvers vegna velja leikskólakennarar að kenna í grunnskóla fremur en í leikskóla? 	
Kristín Dýrfjörð, dósent á Hug- og félagsvísindasviði Háskólans á Akureyri. 

Áhrif styttingar vinnuvikunnar og fleiri stórra breytinga á menntunarhlutverk leikskóla. 	
Marta Dögg Sigurðardóttir, leikskólakennari í Hafnarfirði. 

Stefna og aðgerðir Reykjavíkur í leikskólamálum. 	
Skúli Helgason, formaður skóla- og frístundaráðs Reykjavíkur 

Fundarstjóri er Jóhanna Vigdís Guðmundsdóttir, varaþingmaður og formaður menntamálanefndar Samfylkingarinnar, og mun hún fara yfir hlutverk fyrsta skólastigsins úr drögum að nýrri menntastefnu Samfylkingarinnar.

Fyrsta skólastigið. Gæsluvöllur eða menntastofnun?

Leggjum við til að ráðherra hafi við þessa áætlun sína víðtækt samráð við fjölmarga hagaðila um hvernig laga megi þá stöðu sem nú blasir við. Lausnin er ekki einföld en staðan er alvarleg. Vandi drengja í menntakerfinu er ein stærsta áskorun sem við stöndum frammi fyrir í menntakerfinu því drengjum gengur einfaldlega verr í skóla en stúlkum, brottfall þeirra er meira og hátt hlutfall drengja mælist með lélega lestrarkunnáttu alla skólagönguna. Hin alþjóðlega Pisa könnunin sem reglulega er lögð fyrir nemendur um allan heim sýnir að hlutfall nemenda sem ná ekki grunnhæfni í lesskilningi í könnun ársins 2018 eykst úr 22% í 26% milli kannana. Hjá drengjum eykst hlutfallið úr 29% í 34% sem þýðir að einn af hverjum þremur drengjum les ekki til gagns. Drengir virðast ekki jafn vel undirbúnir og stúlkur undir hefðbundnið framhaldsskólanám að loknum grunnskóla og mun lægra hlutfall karla en kvenna nær að ljúka háskólaprófi. Allt birtist þetta okkur í tölum um brottfall úr framhaldsskólum, sem er umtalsvert meira á Íslandi en á Norðurlöndunum, útskriftartölum úr framhaldsskólum og tölfræðilegum upplýsingum frá háskólum landsins.
 
 En er þetta ný staða sem þarf að hafa áhyggjur af. Já, því miður þá virðist svo vera því árið 1975 var kynjahlutfall þeirra sem luku stúdentsprófi jafnt. Árið 2018 var hlutfallið hins vegar 60% konur og 40% karlar. Þegar tölur um þá sem ljúka námi í háskóla eru skoðaðar eykst munurinn enn frekar. Árið 1973 voru 76% þeirra sem luku háskólapróf karlar, árið 1985 hafði sú jákæða þróun átt sér staða að hlutfall kynjanna var jafnt en í dag er staðan sú að einungis 34% þeirra sem ljúka háskólaprófi eru karlar. Það er ljóst að einhverstaðar er pottur brotinn og nauðsynlegt er að ráðast í aðgerðir til þess að bæta stöðu drengja í menntakerfinu. Ég leyfi mér að fullyrða að væri staðan öfug, þannig að einungis 34% nemenda sem lykju háskólaprófi væru konur þá væru hér rauð flögg um allt stjórnkerfið.

Jafnréttismálin mega aldrei gleymast. Það að misræmi verði á menntunarstigi kynjanna skapar verulegan og víðtækan ójöfnuð um allt samfélagið sem bitnar á öllum stigum, stofnunum og stoðum samfélagsins. Okkur ber samfélagsleg skylda til að ráðast í átak og skoða rót vandans. Líðan, aðbúnað, uppbyggingu náms og aðferðir. Í tillögu Samfylkingarinnar, sem getið var hér í upphafi er því lagt til að menntamálaráðherra verði falið að hefja þessa vinnu sem standi markvisst næstu fjögur árin. Það þarf að bregðast við áður en skaðinn verður meiri.

Greinin birtist fyrst í Morgunblaðinu 12. janúar 2021

Við upphaf vorþings leggjum við í Samfylkingunni fram tillögu þar sem menntamálaráðherra verður falið að gera tímasetta og fjármagnaða aðgerðaáætlun til fjögurra ára til að styrkja stöðu drengja í menntakerfinu.

Leit um „��"

3340 niðurstöður fundust við leit að „��"

Póstlisti Samfylkingarinnar

Samfylkingin

Flokkurinn

Flýtileiðir

Um Samfylkinguna

Vertu í bandi:

Leit um „���������������������������"

3340 niðurstöður fundust við leit að „���������������������������"